گزارش مراسم رونمایی کتاب‌های «اخبار گیلان در مطبوعات عصر قاجار» و «تاریخ گیلان»
کاشت یک اصله نهال در پژوهشکده گیلان شناسی به یاد منوچهر ستوده

مراسم رونمایی کتاب‌های «اخبار گیلان در مطبوعات عصر قاجار» و «تاریخ گیلان»

رشت رویایی- از جدیدترین کتاب‌های حوزه هنری گیلان و انتشارات فرهنگ ایلیا طی مراسمی در پژوهشکده گیلان شناسی رونمایی شد.

به گزارش رشت رویایی، مراسم رونمایی از کتاب‌های «اخبار گیلان در مطبوعات عصر مشروطه» و «تاریخ گیلان» پنجشنبه ۹ اردیبهشت در سالن پژوهشکده گیلان شناسی با حضور جمعی از پژوهشگران مطرح گیلان برگزار شد.

در ابتدای این مراسم به منظور معرفی کتاب «اخبار گیلان در مطبوعات عصر مشروطه» فیلمی در پانزده دقیقه برای حضار پخش شد و به اهمیت و نقش جراید به عنوان اسنادی معتبر در مطالعات تاریخی اشاره شد. در این فیلم فریدون نوزاد نویسنده تاریخ جراید گیلان در مورد فرزندش رضا نوزاد و اثر جدیدش سخن گفت و همچنین رضا نوزاد درباره روند کار بر روی این کتاب توضیحاتی را ارائه داد.

«اخبار گیلان در مطبوعات عصر مشروطه» نوشته رضا نوزاد، مجموعه‌ای سه جلدی است از اخبار و اطلاعات مربوط به سرزمین گیلان که از اوراق ۳۵ عنوان از نشریات مهم عصر قاجار که در خارج از گیلان منتشر شده، استخراج شده است تا منبعی مستند و دقیق فراروی پژوهشگران و علاقه‌مندان تتبع در تاریخ گیلان قرار دهد.

در ادامه مراسم نوبت به سخنرانی ناصر عظیمی رسید تا در مورد جدیدترین اثر خود به نام «تاریخ گیلان» توضیحاتی را ارائه دهد.

وی در ابتدا با اشاره به اینکه این کتاب همان‌طور که در پیشگفتار آن اشاره شده بر اساس ۳۳ تز به نگارش در آمده است، گفت: «تزهایی که در اینجا برای تاریخ گیلان ارائه شده است، به‌صورت گزاره‌هایی فرضی به قواعدی نظر دارند که در پرتو آن‌ها می‌توان برش‌های تاریخی گوناگون این پهنه از جغرافیای تاریخی و اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور را در ارتباط با متن و بطن شرایط مشخص تاریخی تبیین کرد. این گزاره‌ها هرکدام می‌توانند راهنمای پژوهش‌های گسترده‌تر باشند؛ با این توضیح که از ابتدای پژوهش نباید به‌عنوان حقایقی صلب و سخت، تلاش و پایبندی پژوهش‌گر را مصادره به مطلوب کرده باشد، بلکه این تزها تنها برای پژوهشگران می‌تواند جهت آزمودن واقعیت‌ها و اسناد و شواهد تاریخی راهنمای پژوهش باشند».

نویسنده کتاب «تاریخ تحولات اجتماعی و اقتصادی گیلان» افزود: کار بر روی کتاب تاریخ گیلان در حدود ۱۵ الی ۱۸ سال به طول انجامید. در ابتدا در میانه دهه ۷۰ که مشغول نوشتن تز دکترا بودم با نظریه دیوید هاروی جغرافیدان مطرح انگلیسی آشنا شدم و از این ایده کمک گرفتم و به تدریج بر اساس آن پیش رفتم. نظریه هاروی این بود که گردش و تمرکز جغرافیایی مازاد اقتصادی است که الگوهای نظام و سیستم شهری در یک جغرافیا و سرزمین را تبیین می‌کند؛ به عبارت دیگر هر جایی که مازاد اقتصادی متمرکز می‌شود آنجا است که رأس نظام یک شهر در یک سیستم شهری تعیین می‌شود. سیستم شهری عبارت است از مجموعه‌ای از شهرها که در یک منطقه و سرزمین وجود دارند و با یکدیگر در تعامل هستند و در رأس این‌ها یک شهر وجود دارد که این سیستم را هدایت و رهبری می‌کند».

دکتر عظیمی در ادامه با بیان اینکه در نظریه هاروی شواهدی وجود دارد که با شرایط گیلان منطبق است، تصریح کرد: ما در قبل از صفویه دو سیستم شهری غیر محلی داریم که در بیه پیش و بیه پس واقع شده است که تمام تمرکز مازاد اقتصادی آن در لاهیجان و فومن است. ولی با انتقال مرکز قدرت «بیه‌پس» از فومن به رشت در سال ۹۸۰ هجری و انضمام کامل گیلان در سال ۱۰۰۱ هجری به حکومت مرکزی ایران، گیلان از مراکز قدرت‌های متعدد و پرشمار بلوک‌های قدرت به دو مرکز قدرت لاهیجان و رشت تقلیل یافت؛ اما هنوز برای داشتن مرکزیت واحد می‌باید تا اشغال گیلان توسط پتر اول (پتر کبیر) در سال ۱۷۲۲ میلادی (برابر ۱۱۳۵ هجری) که با سقوط اصفهان مقارن بود، منتظر باشد تا ارتش پتر اول با قرار دادن مرکز فرماندهی نظامی خود در طول دوره ده ساله اشغال خود در رشت و انعقاد قراردادهای موسوم به قرارداد رشت، عملاً به مرکزیت واحد شهر رشت در گیلان رسمیت داده که می‌توان این تحول را آغاز تاریخ نوین گیلان نامید. در اوضاع و احوال پس از اشغال گیلان توسط ارتش پتر اول، وحدت سیاسی گیلان به مرکزیت اداری رشت اهمیت تاریخی مهمی در توسعه شهری و به‌طور کلی در توسعه اقتصادی گیلان و ورود آن به تاریخ جدید و مدرن و پشت سر گذاشتن شبکه شهری گسیخته و بدون قدرت مسلط یک شهر حاکم، زمینه‌ساز یک شهر مسلط مرکزی بر شبکه شهری گیلان و تمرکز جغرافیایی مازاد اقتصادی گیلان در نقطه‌ای واحد شد و از این منظر می‌توانیم ادعا کنیم که گیلان با ایجاد یک شهر مرکزی مهم پس از اشغال گیلان توسط ارتش پتر اول، تاریخ مدرن خود را با یک شبکه شهری مدرن با تسلط یک شهر در بالاترین سلسله مراتب خود آغاز کرد».

مراسم رونمایی کتاب‌های «اخبار گیلان در مطبوعات عصر قاجار» و «تاریخ گیلان»

کاشت یک اصله نهال به یاد سرو کهن‌سال، منوچهر ستوده
همچنین در حاشیه این برنامه، مراسم یادبود و بزرگداشت دکتر منوچهر ستوده پدر جغرافیای تاریخی و از چهره‌های ماندگار ایران برگزار شد. به این مناسبت فیلم کوتاهی از ساخته‌های حوزه هنری گیلان پخش شد. این فیلم با تصویری از مرحوم ستوده در حال خواندن غزلی از حافظ آغاز شد و در ادامه آن علی امیری محقق برجسته گیلانی و از یاران و نزدیکان دکتر ستوده، در خصوص زندگینامه و سال‌های حضورش در گیلان و بخشی از تألیفات ایشان توضیحات مفصلی ارائه داد. همچنین سخنان فریدون نوزاد درباره جایگاه علمی ستوده و کتاب مهم او «فرهنگ گیلکی» بخش دیگری از این فیلم بود.

شایان ذکر است در انتهای این مراسم، از دو کتاب «اخبار گیلان در مطبوعات عصر مشروطه» و «تاریخ گیلان» توسط نویسندگانش رونمایی شد. همچنین در یادبود دکتر منوچهر ستوده با حضور نویسندگان و پژوهشگران مطرح گیلان نهالی به یاد سرو کهن‌سال ایران در محوطه ساختمان پژوهشکده کاشته شد.

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz