حسین احمددوست

حسین احمددوست
چالش‌ها و فرصت‌های حل مسائل اجتماعی

کودک کار

حسین احمددوست*: در شرایط امروز انسان‌ها با مسائل اجتماعی متعددی درگیر هستند جامعه امروز در حد انتظارات نیست اما با تمام نقایص بسیار بهتر از شرایط گذشته است طی صدها هزار سال انسان‌ها فراموش کرده‌اند که در به وجود آمدن پدیده‌های اجتماعی و زیست‌محیطی نقش موثری داشته‌اند بنابراین می‌توانند در حل این مسائل کوشا باشند. یکی از واقعیت‌های حل مسائل اجتماعی این است که بسیاری از این مسائل کاهش می‌یابند اما اینکه بخواهیم کاملاً آن را از بین ببریم زیاد واقع‌بینانه نیست برخی از مسائل اجتماعی در اولویت اقدام قرار دارند. به نظر می‌رسد در صورتی که مسئله فقر را حل کنیم به خوبی مسائل دیگر اجتماعی همچون خشونت، جرم، اعتیاد، سوءمصرف مواد و پایین بودن سطح بهداشت، کار کودکان را کاهش دهیم. گرچه نیز می‌دانیم همه متغیرها با مسئله فقر قابل حل نیست.

عامل کلیدی مهم مشارکت مردمی و حضور با انگیزه آنان در حل مسائل اجتماعی است تا زمانی که مردم باور نکنند حل یک مسئله اجتماعی به آنها سودی نمی‌رساند انگیزه کمک در حل مسائل اجتماعی را نخواهند داشت اگر مردم باور کنند که پرداخت درصد بیشتری مالیات کاهش جرم و این کاهش، افزایش امنیت خیابان‌ها را برای آنها در پی دارد مشتاق‌تر خواهند شد ولی اگر ندانند و بی‌اعتماد باشند مسلماً همراهی نخواهند کرد. در این بین رسانه‌ها نقش موثری در بازتاب مسائل اجتماعی و حساس سازی چه در جهت مثبت و منفی دارند طوری که هم می‌توانند یکی از موانع حل مسائل اجتماعی یا به عنوان یک امکان و فرصت برای حل آن عمل کنند. مسلماً رسانه‌ها برای گذراندن اموراتشان نیاز به درآمد دارند ممکن است برای بالا بردن فروش خود بر مسئله اجتماعی خاصی تاکید کنند که این باعث به وجود آمدن مشکلات جدیدی خواهد شد.رسانه‌ها می‌توانند توجه مسئولین و مردم را نسبت به مسئله‌ای که به فراموشی سپرده شده است جلب کنند و در صورتی که مسئله اجتماعی خاص را به چالش بکشند امید بیشتری است که نهادها و مردم برای حل آن اقدامات فوری انجام دهند.

یکی از مشکلاتی که در سر راه حل مسائل اجتماعی وجود دارد تکرار سیاست‌های اجتماعی غیر موثری که قبلاً بکار برده و نتایج آن معلوم شده است. به طور مثال طرح ضربتی جمع‌آوری کودکان کار از خیابان است یکی از اظهارات کلیشه این است که کودکان کار چهره شهر را زشت کرده‌اند و باید جمع‌آوری شوند طرحی که اولین بار در اواخر دهه هفتاد اجرا شد ولی نتیجه ناموفق بودن آن بر همگان مشخص گشت. در واقع نگاه به کودک کار چه عریانی برای ما به ارمغان می‌آورد؟ لذت یا وجدان؟؟ در پس بهانه‌هایی مانند زیباسازی فضای شهری برای جمع‌آوری کودکان کار چه چیزی نهفته است؟ فضای شهری چرا با وجود این کودکان نازیبا است؟ آیا تنها نازیبایی این فضا این کودکان هستند؟ دقیقاً این کودکان نقش کدامین ابژه یا بازنمایی زشتی هستند؟ آیا نگاه آنها نیست که در خیابان وجدان ما را در برابر خودمان عریان می‌کند؟ اگر او نباشد ما چه آرامشی را به دست می‌آوریم؟ آیا وجدان ما دیگر درد نمی‌گیرد و جراحت نمی‌بندد که کودکی اکنون باید در مدرسه یا در حال بازی و… باشد اما در خیابان ببیند!

نگاه به کودک کار در خیابان لذت مارا می‌دزد لذتی که مارا از خواب آرام و آسوده‌مان می‌پراند و آشفته می‌کند. کار کودک حداقل نشانه‌ای است از اینکه خانواده در موقعیت اقتصادی بغرنجی است و کودک با بر دوش کشیدن آن باری از خانواده را کاهش می‌دهد و سیستم خانواده را از فروپاشی عظیم نجات می‌دهد. گرچه جمع‌آوری واژه غیرانسانی است. انسان‌ها شی نیستند که جمع آوری شوند آنان انسان‌های شریفی هستند که در خیابان به دنبال نان هستند یقیناً نیاز به حمایت دارند نه اینکه با فشار طرح ضربتی از صفحه خیابان خارج گردند نکته تأمل برانگیز اینکه عمده کودکان کارپنهان هستند یعنی دیده نمی‌شوند و در کارگاه‌ها، مغازه‌ها و.. در گیر کارهای سخت هستند و این عده در معرض آسیب‌ها و سوء استفاده‌های بیشتری هستند ویژگی مشترکشان بازماندن از کودکیست (به هر انسان زیر ۱۸ سال کودک گفته می‌شود، طبق پیمان نامه جهانی حقوق کودک) برخوردهای از این دست جز بازتولید خشونت و نگاه منفی کودکان به دستگاهای متولی حل آسیب‌های اجتماعی نتایج بهتری در پی ندارد. کافیست کمی فقط به جای کودکان و خانواده‌های آنان به ناکامی‌ها و به عدم فرصتشان برای رشد به زندگی بنگریم. اقدامات ضربتی یقیناً ضربه‌ای به کودک و خانواده است گاهی استیصال ما در برابر حل مسئله، گزینش حذف مسئله است. امیدواریم که نهادهای مسئول با هماهنگی بیشتر در حل مسائل اجتماعی و با بررسی نتایج اقدامات مشابه سیاست‌های مناسب را انتخاب کنند البته مردم نیز باید به عنوان وظیفه همگانی به همراه دولت و سازمان‌ها به شناخت، برنامه‌ریزی، اجرا و ارزیابی سیاست‌ها مشارکت بیشتری نمایند.

*مدیر موسسه آوای امید

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz