گزارشی از ابعاد فرهنگی و پیامدهای پدیده پیاده‌راه
پیاده‌راه به تدریج می‌تواند فرهنگ عمومی را ارتقاء دهد

رشت رویایی، محمد غلامی‌پور- اگر در چند روز اخیر مسیرتان به میدان شهرداری رشت افتاده باشد، با پدیده جدیدی به نام پیاده راه که در هفته گذشته به بهره‌برداری رسید، برخورد کرده‌اید. اگر هم گذرتان به این مسیر نیافتاده باشد، حتماً در خصوص اجرای این پروژه و بازتاب افتتاحیه آن در رسانه‌های مختلف شنیده‌اید؛.پروژه‌ای عظیم که از یک سو چهره رشت را دستخوش تغییر کرده و از سوی دیگر جنب و جوش و فضای سرزنده‌ای به این نقطه از شهر بخشیده است. حالا تردد وسائل نقلیه جایش را به عابرین پیاده داده و دیگر از خط‌کشی خیابان و چراغ‌های راهنمایی و رانندگی جهت محدود کردن حرکت پیاده خبری نیست. از جنب و جوش و پویایی بافت مرکزی شهر می‌توان فهمید که این طرح به مذاق شهروندان رشتی خوش نشسته و خیلی زود توانسته جایش را در دل مردم باز کند. حالا پیاده راه شهرداری به یک پاتوق دلپذیر و سرزنده برای مردم رشت تبدیل شده است تا هر روز اوقات فراغت خود را به مبلمان شهری بسپارند و در کنار دوستان خود بنشینند و در مورد بحث‌های روز گپ و گفت کنند.

اما با نگاهی اجمالی به استقبال مردم از پیاده‌راه شهرداری و رویدادهای فرهنگی و هنری که گاهاً در پیرامون آن مشاهده می‌شود، می‌توان به تأثیر و پیامدهای فرهنگی و اجتماعی این طرح پی برد. یکی از نکاتی که در ایام نوروز توجه بسیاری را به خود جلب کرد، اجرای موسیقی خیابانی در پیاده راه شهرداری به شکل انفرادی یا در قالب گروه‌های دو الی سه نفره بود. هر چند کاربری فرهنگی یکی از محورهای تنوع کاربری در بحث پیاده‌راه ها بشمار می‌رود اما پدیده پیاده راه در دل خود از ظرفیت پنهانی برخوردار است که پیش از ایجاد زیرساخت‌های فرهنگی، خود به خود موجب ظهور پدیده‌ها و رویدادهای جدید فرهنگی و اجتماعی می‌شود.

پیاده‌راه رشت

پیاده راه؛ سد محکمی در برابر شتاب زندگی معاصر
یکی از این رویدادها که با استقبال قابل توجهی از سوی مردم مواجه شد، اجرای موسیقی فلامینگو توسط یک گروه دو نفره با ساز گیتار و کاخن بود. رضا امیری گیتاریست جوان این گروه در خصوص اجرای موسیقی خیابانی در راستای اهداف خیرخواهانه در پیاده راه شهرداری می‌گوید: «در تمام شهرهای مطرح دنیا، پیاده راه‌ها یا فضاهای عمومی مثل مترو، محلی برای اجرای هنرمندان و عرضه آثار هنری مختلف هستند. موسیقی خیابانی یکی از شکل‌های متداول موسیقی است که در دنیا جایگاه قابل ملاحضه ای دارد اما متاسفانه در کشور ما نگاهی غلط نسبت به آن غالب است. ما سعی کردیم با اجرای یک موسیقی متفاوت در میان مردم رشت، نه تنها نگاه مرسوم را نسبت به موسیقی خیابانی تغییر دهیم بلکه با استفاده از ابزار هنر و زبان موسیقی، مشارکت مردم را در اقدام خیرخواهانه افزایش دهیم. از اینرو عواید حاصل از اجرای این کار به کودکان سرطانی اختصاص داده شد تا هنر خود را با استفاده از مشارکت مردمی با پیام «مسئولیت اجتماعی و کمک به همنوع» عرضه کنیم».

این موزیسین جوان در خصوص تأثیر پیاده راه و پیامدهای آن معتقد است: سرعت در جامعه امروز نقش پررنگی دارد و آدمها در زندگی شهری امروز پر از عجله و شتاب هستند. اما شهرداری با این کار باعث شد فرهنگ پیاده‌روی و آرامش روحی در جامعه ترویج پیدا کند. پیاده راه‌ها پتانسیل زیادی در شکل‌گیری حرکت‌های اجتماعی و رویدادهای فرهنگی دارند. به عنوان نمونه می‌شود با استفاده از اجرای تئاتر خیابانی در پیاده راه، مردم را نسبت به حقوق مدنی و مسئولیت‌های شهروندی و آشنایی آنها با مفاهیم توسعه حساس کرد. تا پیش از این امکان اجرای موسیقی خیابانی در پیاده رو وجود نداشت و اگر کسی اقدام به این کار می‌کرد به چشم یک تکدی‌گر به آن نگاه می‌شد. اما با احداث پیاده راه و فضای فرهنگی‌ای که برای آن طراحی شده این امکان به وجود آمده است. پیاده راه بستر مناسبی برای فعالیت‌های فرهنگی و هنری است و جوانان شهر می‌توانند از پتانسیل آن در جهت بسیاری از فعالیت‌ها همچون ترویج فرهنگ امور خیرخواهانه، کتابخوانی، تئاتر خیابانی، فرهنگ مشارکت و تعامل مدنی و بسیاری موارد دیگر استفاده کنند تا از کلان‌شهر تنها اسمش نصیب ما نشود بلکه به مفهوم واقعی محیط سالم و آرامی برای زندگی ما باشد».

بستر لازم برای رشد پدیده‌های فرهنگی
از دیگر نکاتی که پیامدهای فرهنگی پیاده راه شهرداری را در همین مدت کوتاه بازتاب داد، نقاشی خیابانی بود. نقاشی خیابانی نه به مفهوم هنر گرافیتی بلکه کشیدن پرتره‌هایی از شهروندان با تکنیک سیاه‌قلم که توسط یکی از هنرمندان رشتی اجرا شد. شاید شما هم مثل من در گذر از سبزه‌میدان، هنرمند نقاشی را دیده باشید که روی نیمکت نشسته و چهره فردی را که روبرویش ایستاده، نقاشی می‌کند. آثار پرتره سیاه قلم او که به نیمکت تکیه داده شده، در معرض دید عموم قرار دارد و همین امر توجه عابرینی را که از کنار او رد می‌شوند جلب می‌کند. صف مشتری‌های او به حدی است که حرف زدن را با او دشوار می‌کند اما سعی می‌کنم در حین کار چند کلامی با او هم صحبت شوم.

فروغی، نقاش میان‌سال رشتی در خصوص کار کردن در سطح خیابان،می‌گوید: هنرمند هم مثل دیگران محصولی تولید می‌کند و نیاز دارد محصولش را عرضه کند. اما از آنجائیکه عرضه فرهنگی روند مشخصی در کشور ما ندارد، کار هنرمند هم سخت‌تر است. از این رو خیابان عرصه مناسبی ست که گستره وسیعی از مخاطب را در برمی‌گیرد و به نسبت آن از تنوع بیشتر و امکان عرضه بهتر نیز برخوردار است. برای یک شخص نقاش مثل من امکان آن وجود ندارد در کارگاهش بنشیند و از عدم امنیت اقتصادی‌اش رنج ببرد بنابراین به خیابان می‌آید تا به شکل بهتری سفارش بگیرد. هنر خیابانی به شکل‌های مختلف از موسیقی و تئاتر گرفته تا نقاشی در همه جای دنیا و حتی در شهرهای بزرگ ما مرسوم است اما هنوز متاسفانه برای مردم استان ما جا نیافتاده و برایشان تازگی دارد».

وی در خصوص پیاده راه شهرداری و پیامدهای فرهنگی آن می‌گوید: «خوشبختانه شهرداری رشت به اقدام قابل ملاحظه ای دست زد و بافت مرکزی شهر را دستخوش تغییر کرد. این اقدام می‌تواند پیامدهای مثبتی را به همراه داشته باشد و به تدریج با توسعه فرهنگی و اجتماعی همراه شود. پیش از این امکان اجرای کار هنری در پیاده‌روها وجود نداشت؛ اما پیاده راه‌ها زمینه لازم برای شکل گیری رویدادهای فرهنگی و هنری را دارند و فضای مناسبی برای عرضه آثار هنری هستند. از اینکه پس از سال‌ها یک مدیر شهری پیدا شده که به مسائل فرهنگی و هنری اهمیت می‌دهد و فضایی را ایجاد کرده که روح زیبایی شناسانه و هنری بر آن حاکم است، جای بسی خوشحالی دارد».

فروغی با اشاره به اینکه او به عنوان گریمور در تئاتر شهر تهران مشغول به کار است، تاکید می‌کند: «با این وجود کار کردن در خیابان را به دلیل تنوع و لذت مضاعف از تجربه‌های جدید دوست دارم. شهرداری رشت فضایی را طراحی کرده که امکان فعالیت هنری در آن وجود دارد و افراد می‌توانند در اینجا با آرامش و اعصاب راحت کار یا استراحت کنند. به نظر بنده شهرداری پنجاه درصد کار را انجام داده و بستر لازم را مهیا کرده است و باقی باید با استفاده از تعامل اجتماعی و همت عمومی به خصوص تلاش هنرمندان تکمیل شود تا بیش از پیش شاهد توسعه در ابعاد مختلف باشیم. بنده از این طرح استقبال می‌کنم و از اینکه در این محیط کار کنم، لذت می‌برم. هرچند هنوز افرادی هستند که در هنگام کار، ایجاد مزاحمت کرده و شرایط را برای آدم سخت می‌کنند. اما این رفتارها به این دلیل است که چنین پدیده‌هایی برایشان تازگی دارد و به مرور زمان برایشان عادی می‌شود.این‌ها خود از قابلیت بالقوه پیاده راه است که به تدریج فرهنگ عمومی را تغییر داده و موجب توسعه فرهنگی و اجتماعی می‌شود».

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz