حجت‌الاسلام البرز گرفمی

حجت‌الاسلام البرز گرفمی
پرسش‌گری نباید در جهت غرض‌ورزی شخصی باشد

فارغ از تعصبات جناحی، فریضه امربه‌معروف و نهی از منکر از مهمات هر جامعه آگاهی محسوب می‌شود که در فضائل و برکات این آموزه دینی و اخلاقی توصیفات بسیاری، هم در شرع مبین و هم در اخلاقیات آمده است. اما ممکن است گاهی به اسم امربه‌معروف با پدیده‌ای مواجه شویم که نه تنها مفید فایده نیست بلکه حتی در چارچوب موازین اخلاقی هم نمی‌گنجد. در مورد شرایط آمران به معروف و ناهیان عن المنکر، در اسلام ضوابطی وجود دارد که در صورت دارا بودن آن‌ها برای فاعل این فریضه، رعایت شاکله‌های اخلاقی و عرضی هم توصیه موکد دین است. ریزبینی و ظرافت نکته‌سنجان بسیار نیکوست اما بهتر است این دقت موشکافانه در امور مهم‌تری از قبیل توجه به نفس در مرحله اول و توجه به مشکلات عقیدتی و مذهبی در مرحله بعد صرف شود، نه اینکه در پس‌زمینه تصویری از شخصی محبوب و متدین دنبال جزئیاتی بگردیم که شائبه انگیز باشند! یکی از آموزه‌های شرعی اطهر اسلام عدم بدگویی آشکار افراد است، قرآن می‌فرماید: «لا یحّبُ اللهُ الجَهرَ بالسوء من القول» {سوره نساء / ۱۴۸} «خداوند بدگویی آشکار را دوست نمی‌دارد» و در آیه دیگری از سوره نساء می‌خوانیم: «هرکس خطا یا گناهی را به دست آورد و آنرا به بی گناهی نسبت دهد در واقع بهتان و گناه بزرگی مرتکب شده است» لذا اسلام و اخلاق عقلای عالم بدین نکته تصریح دارند که بدون دلیل و امارات نسبت سوئی به افراد داده نشود و به جای سوء ظن حسن ظن بشیند. حتی با وجود شواهد و قراین در ارتکاب عمل قبیح، باید چارچوب قانون و شرع در حوزه خصوصی، آن هم مقام ذی‌صلاح پرسش‌گر باشد. نکته مهم دیگر پرهیز از پرسش‌های مغرضانه است که در لسان اسلامی تعنّت نامیده می‌شود. امیر (ع) می‌فرمایند: «تسل تَفقُها و لاتسأل تَعنت» یعنی پرسش گری باید در جهت افزایش فهم و بصیرت باشد نه به جهت غرض ورزی شخصی، متاسفانه برخی برای تثبیت نظرات خود به تخریب آراء و حتی شخصیت دیگران اقدام می‌کنند که این عمل نه تنها سازنده نبوده بلکه در چشم مردم آگاه، پرده از نیّات افراد مغرض بر می‌دارد. مولای بیان علی (ع) می‌فرمایند: «من استغش النصّیح استحسن القبیح»، هرکس نصیحت دادن خود را به اغراض شخصی مشوب کند به درستی که ناپسند را خوب شمرده است. پرهیز از جدل‌های رسانه‌ای و پرهیز از پند ناصواب عمومی و آشکار نه تنها مورد تاکید شریعت اسلام و ادیان است بلکه هر انسان اخلاق مداری می‌پذیرد که عیب‌یابی در اعمال مباح افراد چیزی جز غرض‌ورزی رسانه‌ای و شخصی نخواهد بود. متاسفانه در روزهای اخیر مشاهده شد که رسانه‌ای برای تضعیف یکی از فرهیختگان و دغدغه‌مندان عرصه فرهنگ و توسعه شهری، مرتکب یکی از خطاهای زبان و قلم گردید که این امر با موج خفیف رسانه‌ای همراه بود. شخصیت محبوب و ولایت‌مدار و متخصص و امتحان پس داده آقای موسوی روزان، بسیار اجّل از هیاهوهای رسانه‌ای و منفی‌بافی مغرضانه بوده و هست. لذا بر خود فرض دانستم با اعلام محبّت و مودّت به آن جناب چند نکته اخلاقی مختصر در توجه به کارکردهای مثبت و منفی زبان و قلم را یادآور شده باشم. به هر روی بهتر است در بیان اخبار عمومی و نظرات شخصی به موراد زیر توجه بیشتری داشته باشیم: پرهیز از تعییر یا به رخ کشیدن گناهان، تفسیق غیر فاسق، تلقین به باطل تهمت، خطای در تعبیر، خرده‌گیری، عیب‌جویی، داوری کردن نسنجیده، راست‌های فتنه خیز، دعاوی بدون دلیل، سرکوفت و طعن، عیب تراشی، لغزش یابی بی‌مورد، شماتت و از همه مهمتر پرهیز از پندهای غش آلود. توجه کنیم که مولای پارسایان علی (ع) فرمودند: «اذا اتهم المومن اخاه انماث الایمان فی قلبه کماینماث الملح فی الماء» هنگامی که مؤمن به برادرش تهمت می زند ایمان در قلبش از بین می‌رود همانطوریکه نمک در آب حل می‌شود.

* محقق

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz