گزارش اختصاصی رشت رویایی از روز سوم جشنواره استانی تئاتر گیلان
«والس مرده‌شوران» شب آخر جشنواره را خوش کرد

رشت رویایی- بیست و نهمین دوره جشنواره استانی تئاتر گیلان روز سوم خود را پشت سر گذاشت و همچون روزهای گذشته سه نمایش برای رقابت در بخش اصلی به روی صحنه رفت. با اجرای این سه نمایش جمعاً ۹ نمایش طی سه روز اجرا شد و باید منتظر نشست و دید کدام‌یک از آثار مورد توجه داوران جشنواره قرار گرفته است.

اولین اجرای روز آخر اما به نمایش «بیگم» به کارگردانی مهدی مهربان اختصاص داشت که ساعت ۴ در سالن شهید انصاری به روی صحنه رفت. متن این نمایش کاری مشترک از لیلا ومهدی مهربان است و همچنین بازیگرانی همچون محسن اشرف خانی، مینا خدا خواهان، لیلا مهربان، مهدی مهربان، مهسا حبیبی و محسن شکوفنده، مهدی مهربان را در این کار یاری دادند.

نمایش «بیگُم» در جشنواره استانی تئاتر گیلان - شهریور ۱۳۹۵

«بیگم» یک فولکلور محلی است که تلاش کرد تا به جغرافیای شهرستان صومعه‌سرا از نظر لباس، نوع رفتار، آئین‌های سنتی و… توجه ویژه داشته باشد. این نمایش به مشکلات اجتماعی که همه خانواده با آن درگیر و عواقب آن سال‌ها بعد بروز می‌کند اشاره دارد. «بیگم» زندگی ارباب خسروخان را روایت می‌کند که دختر خدمتکار به وی علاقه‌مند است و می‌خواهد همسر دوم او شود.

دفاع کارگردان از خود با تخریب اجرای دیروز

در جلسه نقد و بررسی این نمایش، منتقد برنامه با بیان اینکه گیلان و جشنواره امسال از حیث علاقه مردم و پیگیری جلسات نقد توسط تماشاگران مرا واقعاً شگفت‌زده کرد که این جمعیت انبوه می‌تواند سرمایه بزرگی برای استان باشد، گفت: خیلی از استان‌ها این ظرفیت را ندارند و مسئولین فرهنگی گیلان باید قدر این ظرفیت و این تماشاچی را بداند. اهمیت برگزاری این جلسات همان‌گونه که بنده تاکید داشتم و مورد نظر مسئولین فرهنگی استان هم هست، تمرین گفتگو است؛ مسئله‌ای که در فرهنگ ما کمی مغفول مانده و همه ما نیازمند یک فضای گفتگوی دوجانبه هستیم.

صمد چینی‌فروشان درباره نمایش «بیگم» با اشاره به اینکه داستان نمایش به دوران خان و خان سالاری می‌پردازد، گفت: نکته‌ای که در مورد متن وجود دارد این است که اساساً چرا نویسنده باید بحثی را آغاز کند که بحث آن گذشته است. دوران خان‌سالاری دیگر مسئله روز ما نیست. همچنین موضوعی محور درام قرار گرفته است که چندان موضوع جامعه‌شناختی نیست و به آگاهی اجتماعی ما بیانجامد. در این نمایش شاهد بحث کهنه شده و از میدان خارج شده هستیم که محور آن به‌شدت کهنه به نظر می‌رسد، بنابراین ظرفیت‌های جذب مخاطب را در خود ندارد.

یکی از مخاطبان به سریال «پس از باران» اشاره کرد و با مقایسه با نمایش «بیگم» بسیاری از المان‌های این نمایش را تحت تأثیر و کپی از این سریال دانست. اما مهدی مهربان، کارگردان این نمایش در پاسخ به این منتقد، گفت: من این نظر را ندارم. زبان ادبیاتی ما با پس از باران کاملاً فرق می‌کند. ما یک تراژدی را در سبک فولکلور اجرا کردیم و تمام کهنگی‌ها را کنار گذاشتیم. دیالوگ‌نویسی که در این نمایش وجود دارد اساساً با این سریال دارای تفاوت‌های اساسی است. آیا اگر در هرجای دنیا درباره ارباب و رعیتی و نظام فئودالی کاری بسازند شما فکر می‌کنید که پس از باران است؟ به نظر من خیلی از داستان‌های دنیا شبیه به همدیگر هستند و هیچ‌گاه یک سوژه بکر در دنیا وجود ندارد. سبکی که من علاقه دارم سبک رئال است. یعنی اگر من مثل نمایش دیروز می‌آمدم آهنگ خارجی می‌گذاشتم، می‌رقصیدم و می‌گفتم سبک جدیدی است، خوب بود؟

داستان بیگم برای مخاطب گیلانی باورپذیر نیست

در ادامه یکی دیگر از تماشاگران و اهالی تئاتر گیلان در مقام منتقد ایستاد و با بیان اینکه نویسنده باید با زبان مخاطبی که قرار است با او ارتباط برقرار می‌کند آشنا باشد. او یکی دیگر از ضعف‌های «بیگم» را دیالوگ‌نویسی دانست و افزود: دیالوگ در این نمایش کم اتفاق می‌افتد بلکه بیشتر گفتگو وجود دارد. گفتگو با دیالوگ فرق دارد. دیالوگ باید پیش‌برنده باشد و رویداد جدیدی را بسازد. اما در این نمایش دیالوگ‌های پیش برنده‌ای ندارد و تنها شخصیت‌ها در حال گفتگو با یکدیگر هستند.

چینی‌فروشان افزود: ملموس‌ترین و منطقی‌ترین بازی متعلق به مهدی مهربان است و این بحث زیبایی کار است اما بحث نقد جداست. هنر این است که ایده را محور قرار دهید و آن را بپرورانید و ما نتیجه بگیریم؛ داستانی که شما می‌پردازید ما را به نتیجه‌گیری نمی‌رساند و این مفهوم که کسی عاقبت کار خود را می‌بیند در کار نیست ولی می‌توانید برای خودتان تحلیل کنید و به این نتیجه برسید.

مهربان در ادامه توضیح داد: کار ما صبر و حوصله زیادی می‌خواهد، باید صبورانه و کم‌کم داستان را به جلو پیش ببریم تا تماشاگر با ما همذات‌پنداری کند.

نمایش «بیگُم» در جشنواره استانی تئاتر گیلان - شهریور ۱۳۹۵

فرهاد پاک‌سرشت از تئاتری‌های باسابقه گیلان با اشاره به ساختار نمایش مهربان گفت: نمایش متاسفانه ساختار محکم و مناسبات لازم را ندارد که بتواند بیننده را مجاب کند. آقای مهربان، دفاعیات شما هیچ تاثیری روی رأی داوران ندارد و لازم است برخی از نقدها را بپذیرید. نکته عجیب این است که چرا بازی‌های این نمایش تا این حد دهه چهلی و کهنه است. این داستان فئودالی و خان‌سالاری که در این نمایش دیدیم واقعیت تاریخی ندارد و برای من مخاطب به هیچ‌وجه باورپذیر نیست. اگر قرار بود افسانه تعریف کنید می‌شد در همان قالب فانتزی این موضوع را نشان داد اما زمانی که از دریچه رئالیستی وارد کار می‌شوید دیگر نمی‌شود این کارکترها را پذیرفت.

صمد چینی‌فروشان در ادامه اظهار کرد: اغراق در بازی‌ها به ساختار متن وابسته است. ما با درام روبرو نیستیم. گفتگو هست اما دیالوگ نیست و با گزارش روبرو هستیم. آنچه را که قرار است مخاطب ببیند و درک کند تبدیل به محور درام نشده است. ما با یک کنش دراماتیک به معنای درست کلمه روبرو نیستیم بلکه با گزارش روبرو هستیم. پایان این تراژدی اگر مبنا قوی‌تر بود می‌توانست قابل قبول‌تر باشد.

گزارش تصویری نمایش «بیگُم» در جشنواره استانی تئاتر گیلان

قصیده شب نمناک

نمایش دوم در آخرین روز جشنواره نمایش «قصیده شب نمناک» به نویسندگی علی ثقفی و کارگردانی بهمن جهان‌طلب بود که در ساعت ۶ عصر در سالن رحمدل به روی صحنه رفت. در این نمایش بازیگرانی چون اکبر محجوبی‌فر، طوبی رحمان‌نیا، امین حسین‌زاده، الهه اسرافیلیان و شهاب عزتی به ایفای نقش پرداختند.

نمایش قصیده شب نمناک بر اساس زندگی یک زن سرپرست خانوار نوشته شده است که بعد از مرگ همسر خود گرفتار معضلات اقتصادی و به نوعی اجتماعی است. علاوه بر بحث تربیت فرزندان خانواده او با یک مرد بنگاه دار که از دوستان همسر مرحوم اوست دچار چالش است. و همین موضوع پای او را به خانه زن باز می‌کند و داستان بر محوریت این مسئله شکل می‌گیرد.

بهمن جهان طلب در نشست نقد و بررسی درباره متن توضیح داد: متن برای بیشتر از ۱۵ سال پیش و نوشته علی ثقفی است، هنگامی که متن را خواندم از آن خوشم آمد و چون رئال بود دوست داشتم که آن را اجرا کنم. وی درباره شخصیت هادی که یک لمپن است گفت چون پدر ندارد و در اجتماع بزرگ شده است خواستم که چنین شخصیتی به او بدهم.

نمایش «قصیده شب نمناک» در جشنواره استانی تئاتر گیلان - شهریور ۱۳۹۵

چینی‌فروشان  در جمع‌بندی کلی ابراز داشت:  یکی از مشکلات که  با متن در دهه ۷۰  دارم این  بود که عصر رفتارهای لمپنی و خشونت‌آمیز دهه ۳۰ و ۴۰ گذشته است. با این پدیده می‌توانستید رفتار متفاوت‌تر و بروزتری داشته باشید. تن از آنجایی که خود ظرفیت‌های کمی دارد، اگر به آن بی‌توجهی شود، دچار اغراق و افراط می‌شود   و در رفتار تنش‌هایی را به وجود می آورد که خطرساز است. در مجموع ضمن اینکه  بازی مادر و دختر  خوب است اما به دلیل ضعف در پرداخت صحنه‌ای نمی‌تواند مخاطب را جذب کند و چنین دکوری هم مناسب این نمایش نبود.

گزارش تصویری نمایش «قصیده شب نمناک» در جشنواره استانی تئاتر گیلان

والس مرده شوران

آخرین اجرای جشنواره این دوره را شاید باید پرشورترین اجرای جشنواره دانست؛ جایی که نمایش «والس مرده‌شوران» به کارگردانی به کارگردانی بهرام نوروزی در سالن سردار جنگل به روی صحنه رفت و با استقبال قابل توجه‌ای همراه شد. در این نمایش بازیگرانی همچون امیر حامد، سامره عاشوری،، منوچهر امیری، فاطمه علی پرست، امیر رجب پور علیرضا هادی پور، محمدعلی حقانی فر و شیرین دمان به ایفای نقش پرداختند.

اما از نکات قابل‌ملاحظه آخرین اجرای جشنواره می‌توان به این نکته اشاره کرد که نمایشنامه «والس مرده‌شوران» نوشته کوروش نریمانی بود که به عنوان داور در سالن حضور داشت. اما یکی از نکات منفی که در شب آخر اتفاق افتاد رفتار تماشاگران، تشویق‌های پی‌درپی و خنده‌های بلند بود که جو سالن را از فضای تماشای تئاتر دور می‌کرد. اما نکته امیدوارکننده‌ای که در این مسئله مشهود بود می‌توان به حضور چشمگیر تماشاگر عام اشاره کرد که ردی بر عقیده بسیاری بود که معتقد بودند مخاطبان جشنواره امسال اکثراً اهالی تئاتر هستند.

نمایش «والس مرده‌شوران» در جشنواره استانی تئاتر گیلان – شهریور ۱۳۹۵

والس مرده‌شوران نگاهی گروتسک به مرگ و روابط انسانی

بهرام نوروزی کارگردان «والس مرده شوران» در ابتدای جلسه نقد و بررسی با اشاره به اینکه این متن به زیرلایه‌های زیادی در بستر اجتماعی اشاره دارد، توضیح داد: در این نمایش مسائلی مثل بی‌هویتی، حرص و آز کهتم نمایش است، مطرح می‌کند. مابین تم‌هایی که در متن وجود دارد، مسئله‌ای که برای من برجسته و دغدغه بود حرص و آز بود. من بیش از یک سال با این متن درگیر بودم و با گروهم سعی کردم طی این مدت روی این متن کار کنیم.

منتقد جشنواره با بیان این که «والس مرده شوران» در سال ۷۸ توسط کوروش نریمانی نوشته شد و خود ایشان در سال ۸۰ این کار را بر روی صحنه برد، گفت: این نمایشنامه در دوران قتل‌های زنجیره‌ای نوشته شد. در چنان فضایی با این متن که نگاهی گروتسک به مرگ و روابط انسانی دارد، خیلی تاثیرگذار است و فضای ذهنی مخاطب برای برخورد با چنین مسئله‌ای آماده است. من به یاد دارم در اجرای نریمانی، کمتر وجه کمیک کار برجسته بود؛ خنده‌دار بود اما تلاش برای فراهم کردن شرایط کمدی یا ایجاد یک فضای کمدی غلیظ برای کار اجتناب شده بود و در یک فضای دوگانه جدی کار شده بود. به ما اینطور می‌فهماند که خیلی‌ها بی‌آنکه که بدانند با مرگ کنار می‌آیند.

صمد چینی‌فروشان همچنین گفت: در تحلیلی که ما از کارگردان نمایش امشب فهمیدیم با تمرکز بر مسئله حرص و آز و یک تحلیل کمیک بوده است. کارگردان بیشتر تمرکزش روی مساله کمیک آن بود تا هم مخاطب را با موضوع آشنا کند هم داستان را که بر محور حرص و آز است پیش ببرد.

این منتقد سرشناس ادامه داد: بازی زیبای امیر حامد برجسته بود که باعث خنده و جذابیت کار شد. او از تکنیک‌های سیاه‌بازی استفاده کرد و تبدیل به عنصر پیش برنده قصه شد و انرژی خیلی خوبی را منتقل کرد. البته بازی دیگر بازیگران هم خوب و مکمل یکدیگر بود.

نمایش «والس مرده‌شوران» در جشنواره استانی تئاتر گیلان - شهریور ۱۳۹۵

او با اشاره به اینکه هر کارگردانی مجاز است تحلیل خود را داشته باشد اما در مورد این متن نوع تحلیل کارگردان کمی از فضای این متن به دور است، افزود: در اجرا به غیر از بازی‌های بسیار خوب، نوع طراحی دکور یک عامل بسیار مؤثر بود که باعث از بین رفتن ریتم اجرا شد و موجب کندی بازی‌ها شد. البته جابجایی دکور اصلاً لزومی نداشت و تغییری در زیبایی‌شناسی صحنه ایجاد نمی‌کرد. حتی وقفه‌ها به حدی طولانی می‌شد که موجب خستگی و قطع ارتباط می‌شد.

گزارش تصویری نمایش «والس مرده‌شوران» در جشنواره استانی تئاتر گیلان

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz