گفت و گوی رشت رویایی با شادی پیروزی، مدیرمسئول انتشارات فرهنگ ایلیا
موفقیت ایلیا مدیون مردم فرهنگ‌دوست گیلان است

رشت رویایی، محمد غلامیپور- انتشارات فرهنگ ایلیا به مدیریت شادی پیروزی و هادی میرزانژاد فعالیت خود را با انتشار مجموعه آثار نویسندگان و شاعران گیلانی از سال ۸۲ آغاز کرد. اما هر چه در این راه پر فراز و نشیب پیش رفت با شناسایی نیازهای مطالعاتی و پژوهشی گیلان فعالیت خود را به شکلی هدفمندتر و منسجم‌تر پی گرفت. نقطه عطف کارنامه کاری انتشارات ایلیا مجموعه دانشنامه فرهنگ و تمدن گیلان بود که از سال ۸۵ به کمک حوزه هنری گیلان آغاز شد و تا کنون ۶۵ جلد از این مجموعه روانه بازار کتاب کشده است. انتشارات فرهنگ ایلیا توانست طی سال‌های گذشته که صنعت نشر و بازار کتاب در کشور به خصوص در گیلان با مشکلات زیادی مواجه بود خدمات ارزنده‌ای به حوزه فرهنگ و کتاب‌خوانی گیلان ارائه دهد و دامنه فعالیت و نقش اثرگذار آن باعث شد صنعت کتاب در گیلان از نفس نیافتد و بخش عمده‌ای از نیازهای فرهنگی گیلان و منابع ارزشمند مطالعاتی برای محققین و علاقه مندان جوان گیلان فراهم شود. هم اکنون انتشارات ایلیا پس از گذشت ۱۳ سال فعالیت و انتشار بالغ بر ۷۰۰ جلد کتاب مزد زحمات خود را دریافت کرد و توانست در بیست و نهمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران به عنوان ناشر برگزیده شهرستان انتخاب شود. در مراسم افتتاحیه نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران که سه‌شنبه ۱۴ اردیبهشت در شهر آفتاب برگزار شد، شادی پیروزی، مدیر مسئول انتشارات فرهنگ ایلیا، لوح سپاس خود را از دستان رئیس جمهور دریافت کرد. به بهانه این موفقیت ارزنده که افتخاری برای جامعه فرهنگ و هنر گیلان بشمار می‌رود گفتگویی با شادی پیروزی نویسنده، محقق و مدیر مسئول انتشارات فرهنگ ایلیا انجام دادیم که در ادامه می‌خوانید.

انتخاب انتشارات فرهنگ ایلیا از گیلان به عنوان بهترین ناشر خصوصی بزرگ‌سال شهرستان

همان‌طور که در خبرها داشتیم انتشارات فرهنگ ایلیا به عنوان بهترین ناشر خصوصی بزرگ‌سال شهرستان انتخاب شد. به عقیده شما چه عواملی باعث شد این افتخار نصیب ایلیا شود؟
جز پشتکار و حمایت مؤلفین و مردم خوب گیلان عامل دیگری وجود نداشت. جا دارد همین جا از مدیریت محترم حوزه هنری گیلان تشکر ویژه‌ای داشته باشم که در این راه دشوار حمایت‌های بی دریغشان را شامل حال ما کردند. همچنین باید از مؤلفان و نویسندگان محترم گیلانی هم تشکر ویژه‌ای داشته باشیم که همواره یاری دهنده ما بودند. بنده معتقدم اگر کتاب‌های خوب و با کیفیت نویسندگان و پژوهشگران گیلان نبود، اگر همراهی مردم فرهنگ دوست استان گیلان نبود، انتشارات ایلیا نمی‌توانست به این موفقیت دست پیدا کند. من این افتخار را به مردم نازنین گیلان تقدیم می‌کنم زیرا این افتخار از آنِ مردم گیلان است.

به عنوان یک ناشر برگزیده، مهم‌ترین چالش‌هایی که در پیش روی صنعت نشر ما وجود دارد را چه می دانید؟
بدون شک چالش‌ها زیاد است. ولی سعی ما این است که خوش‌بینانه پیش برویم. اما در این خصوص باید عرض کنم که مهم‌ترین چالش پیش روی ناشران، معضل پخش کتاب‌ها است. ما ناشران شهرستانی توان مقابله با معضل پخش را نداریم. و این مسئله نیازمند یک دست بزرگ‌تر و همت والاتری است که این مشکل را رفع کند. ولی ما سعی کردیم خوش‌بینانه به موانع پیش رو نگاه کنیم و با پشتکار مضاعف از کنار آنها رد شویم زیرا بنده اعتقاد دارم در این راه اگر بخواهیم به نیمه خالی لیوان نگاه کنیم امکان فعالیت در این فضا وجود ندارد.

ایلیا جزء معدود ناشرانی است که حق تألیف نویسندگان را پرداخت می‌کند. اما اخیراً رسمی بنا شده که ناشران انتظار دارند خود مؤلف بر روی کتابشان سرمایه گذاری کند. ارزیابی شما از این مسئله چیست؟
به نظر من کاری که در خور حمایت است را باید حمایت کرد. ایلیا در زمینه دانشنامه‌های گیلان است که حق التالیف پرداخت می‌کند؛ زیرا کار ماندگار و اثرگذاری است و دارد به صورت مجموعه چاپ می‌شود. این مجموعه صد جلد است که تا کنون ۶۴ جلد از آن منتشر شده است و استقبال قابل توجهی از آن هم صورت گرفته است. ماندگاری و اهمیت این آثار به شکلی است که باید به مؤلفانش حق التالیف پرداخت شود. اما به هر حال ناشر در چاپ یک کتاب با مشکلات بازار روبرو است، مشکلات پخش را پیش رو دارد و نمی‌داند که از لحاظ موضوع و محتوا چقدر می‌تواند قدرت مانور در بازار داشته باشد. خوشبختانه کتاب‌هایی که تا کنون ایلیا در حیطه گیلان شناسی سرمایه گذاری کرده بازخورد مثبتی داشته و توانسته با تقاضای قابل توجهی در بازار مواجه شود. و حتی ناشران استان‌های دیگر از روی دانشنامه فرهنگ و تمدن گیلان نسخه برداری کرده‌اند و بر اساس دانشنامه گیلان دارند به کمک مؤلفین خود چنین کاری برای استان خود انجام می‌دهند. اما در کل توصیه من به ناشران این است که اگر وسعشان می‌رسد، سعی کنند حق التالیف به نویسندگان پرداخت کنند. اگر بتوان این کار را کرد برای پیشبرد اهداف استان و ارتقای فرهنگ استان بسیار مثمر ثمر خواهد بود.

حذف یارانه کاغذ در دولت گذشته با این شعار اجرایی شد که یارانه را از سمت تولید کننده به سمت مصرف کننده سوق بدهد. این سیاست تبعات زیادی داشت که عده زیادی معتقدند بخشی از بحران کتاب‌خوانی جامعه ما بی تأثیر از این سیاست نبود. به عنوان یک ناشر فعال ارزیابی شما از این طرح چیست و چه تأثیری روی کار شما گذاشت؟
در مورد این مسئله در این برهه از زمان صحبت نکنیم بهتر است. من احساس می‌کنم با توجه به موضوع برجام و رفع تحریم‌ها شاید وضعیت بهتری برای ناشران رقم بخورد. این مشکل در سالیان اخیر رخ داده و هر چه در موردش صحبت کنیم نتیجه‌ای نخواهد داشت. به نظر من باید امیدوار بود؛ احساس من به عنوان یک ناشر با توجه به شرایط موجود این است که وضعیت تغییر خواهد کرد و بهتر خواهد شد. بدون شک این مسئله تأثیر زیادی بر معضل کتاب‌خوانی در جامعه ما داشت اما به هرحال خیلی اوقات دغدغه مردم ما دغدغه کتاب و مسائل فرهنگی نبود و به دلیل شرایط موجود و تبعات ناشی از تحریم‌ها خیلی از دغدغه‌های دیگر نسبت به کتاب ارجحیت پیدا کرد. اما ما می‌بینیم که وضعیت دارد بهتر می‌شود و می‌توان امیدوار بود. به خصوص از زمان ریاست جمهوری دکتر روحانی سعی شده است قیمت کاغذ و قیمت چاپ ثابت باقی بماند تا از یک سو به ناشر و از سوی دیگر به مؤلف و خریدار کتاب لطمه وارد نشود.

صنعت نشر در دوره اصلاحات از رونق قابل ملاحظه‌ای برخوردار بود. انواع و اقسام کاغذ با کیفیت، وزن و قیمت متفاوت وجود داشت و قیمت‌گذاری‌ها به نسبت تعداد صفحات و نوع کاغذ به شکل دقیق محاسبه می‌شد. اما با توجه به اینکه در حال حاضر تنوع کاغذ وجود ندارد اما قیمت‌گذاری‌ها هیچ منطق خاصی را دنبال نمی‌کند. حتی بعضاً کتاب‌های چاپ قدیم با برچسب قیمت جدید به فروش می‌رسد.
این نکاتی که شما اشاره کردید مباحث تخصصی در حوزه چاپ است و بنده به عنوان یک ناشر امکان اظهار نظر درست و دقیق در این خصوص را ندارم و بهتر است کارشناسان چاپ و صاحبان چاپخانه‌ها در این مورد صحبت کنند. ولی به هر حال اگر در قیمت‌ها دستکاری‌شده است به دلیل رکودی بوده که طی چند سال گذشته دامن ناشران را گرفته و خیلی از کتاب‌ها توی انبارها مانده و به هر دلیلی پخش نشده است. اما به هر حال شیوه قیمت گذاری‌ها نیازمند بحث تخصصی و بررسی دقیق است و بهتر است توسط کارشناسان این زمینه مورد بحث قرار گیرد.

صرفاً به عنوان یک مخاطب احساس شما از این مسئله چیست که قیمت کاغذ با توجه به جنس کاغذ و تعداد صفحات با شیوه قیمت گذاری کتاب در گذشته همخوانی ندارد.
باید عرض کنم که ناشران بزرگ و ناشران حرفه‌ای ما همچنان با کیفیت بالا و قیمت مناسب کتاب‌هایشان را ارائه می‌دهند. من فکر می‌کنم ناشرانی که تازه کار هستند و مشکلات خاص خود را دارند درگیر چنین مسائلی می‌شوند که شما اشاره کردید. کیفیت یک کتاب و قیمت آن آبروی یک ناشر است و فکر نمی‌کنم که ناشران حرفه‌ای به این مسائل بی تفاوت باشند و به مخاطب خود احترام نگذراند.

نشر ایلیا سال‌هاست که انرژی خود را بر روی پژوهش تاریخ گیلان متمرکز کرده است. کتاب که هر کدام می‌توانند منابع مطالعاتی مفیدی در اختیار مخاطبان و محققان قرار دهد. خوشبختانه این آثار هم توانسته در بازار با استقبال قابل توجهی روبرو شود. به نظر شما تجربه‌ای که انتشار ایلیا در حوزه گیلان شناسی از سر گذراند می‌تواند الگوی مناسب در حوزه‌های عمومی مثل ادبیات برای ناشران دیگر باشد؟
بله دقیقاً همین‌طور است. انتشارات گیلکان پیش از انتشارات ایلیا وارد این حوزه شده بود و در زمینه گیلان شناسی و تاریخ گیلان فعالیت‌های اثرگذاری داشت و ایلیا جزو اولین ناشرانی نبود که به این حوزه ورود کرد. اما ما سعی کردیم به شکل تخصصی‌تر و حرفه‌ای‌تری به این حوزه ورود پیدا کنیم و جنبه‌های مختلف عرضه و تقاضا و نیازهای جامعه فرهنگی و پژوهشی گیلان را بشناسیم و برنامه ریزی مشخصی برای آن داشته باشیم. و فکر می‌کنم که در این کار موفق بودیم زیرا بازتاب آن به شکلی بود که خیلی از جوانان ما دغدغه فرهنگ و زبان گیلکی را دارند به کتاب‌های ما رجوع می‌کنند. به عقیده من این تجربه در حوزه‌های دیگر دور از دسترس نیست اگر وقت کافی صرف شود و به شکل تخصصی دنبال شود.

نشر ایلیا در سال‌های آغازین فعالیت خود بخشی از تولیدات ادبیات داستانی و شعر نویسندگان گیلانی را پوشش می‌داد اما به دلیل اینکه بخش عمده‌ای از توان ایلیا در سال‌های اخیر معطوف به حوزه گیلان شناسی بود کمتر به حوزه‌های عمومی توجه نشان داد. البته یکی از دلایل دیگر که نویسندگان گیلانی را به سمت ناشران پایتخت سوق می‌دهد حضور کمرنگ ناشران گیلان در سطح کشور و پخش ضعیف است. بدون شک نویسنده‌ای که در گیلان کتاب خود را چاپ می‌کند نباید انتظار داشته باشد که کتابش در کشور دیده شود. شما به عنوان یک ناشر برگزیده چه تمهیداتی برای این معضل اندیشیده‌اید؟ چرا یک نویسنده گیلانی نباید از این امکان برخوردار باشد که کتابش را به عنوان نمونه در نشر ایلیا منتشر کند؟
ما مشکلی در این خصوص نداریم. البته پیرو اشارات شما باید عرض کنم که جدیت ایلیا در انتشار آثار داستانی و شعر تا حدودی کم شده است و دلیل این امر هم صرفاً به دلیل معضل پخش است. به هر حال نویسنده‌ای که کتاب خود را منتشر می‌کند از ناشر توقع دارد که کتابش پخش شود و با این شرایط ما شرمنده آن نویسنده خواهیم شد. وگرنه ما سعی کردیم در حد وسع خود به نویسندگان و شاعران گیلانی بپردازیم و از جامعه ادبی گیلان حمایت کنیم اما به هر حال طی سال‌های اخیر این حمایت‌ها به دلیل مشکلات مذکور کاهش یافته است. اما من از همین جا اعلام می‌دارم که ایلیا هنوز هم مثل سابق از نویسندگان گیلان و جوانان نویسنده حمایت می‌کند. اما افزایش میزان حمایت نیازمند پخش‌کننده قوی است. یک ناشر به تنهایی نمی‌تواند معضل پخش را رفع کند و نیاز دارد که مسئولین فرهنگی کشور برای رفع این نقیضه تلاش کنند. نقش رسانه‌ها هم در رفع این مسئله بی تأثیر نیست تا در ارتباط با پخش کتاب‌هایی که ناشر زحمت می‌کشد تمهیدات درستی پیش بینی شود.

انتشارات زیادی در گیلان وجود دارد که عملاً منفعل هستند یا حتی اگر آثاری را منتشر کنند به هیچ وجه این آثار دیده نمی‌شود. در کل ارزیابی شما از وضعیت صنعت نشر در گیلان چگونه است؟
خیلی از همکاران محترم ما دو شغله هستند و این دو شغله بودن تا حدودی به کارشان ضربه وارد می‌کند. عامل دیگری که ناشران ما را به حاشیه می راند نا امیدی و قدرت ریسک پذیری پایین است. شخصی که دغدغه گرفتن مجوز نشر داشته بدون شک دلایل ویژه‌ای برای ورود به این عرصه را داشته است. اما به هر حال این عوامل در کنار عدم وجود حمایت‌های لازم باعث شده است که بسیاری از همکاران ما کناره‌گیری کنند یا صرفاً برای اینکه مجوزشان باطل نشود سالی چند عدد کتاب روانه بازار کنند. صنعت نشر گیلان نیازمند حمایت و توجه بیشتر است و اگر دغدغه و پشتکار خود ناشران نبود بدون شک نتیجه امروز هم حاصل نمی‌شد.

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz