گزارش رشت رویایی از نشستن لباس چینی بر تن صیادان انزلی
صیادان انزلی دیگر با فوکای دست‌ساز به دریا نمی‌زنند

گزارش رشت رویایی از نشستن لباس چینی بر تن صیادان انزلی؛ صیادان انزلی دیگر با فوکای دست‌ساز به دریا نمی‌زنند

رشت رویایی، آزاده بشارتی- دنبال جعفر، پیرمردی که چند سال پیش از او عکاسی کرده بودم می‌گشتم. اما به در بسته برخوردم و کوچه از خبر مرگ او پر شده بود. او لباس صیادی می‌ساخت. لباسی از جنس تیوپ ماشین که ماهیگیران موقع صید می‌پوشند و به آن فوکا می‌گویند. همسایه کناری به من گفت اگر دنبال فوکا می‌گردید تنها یک مغازه در شنبه‌بازار انزلی باقی مانده است که هنوز فوکا می‌سازد وقتی به آنجا رفتم پی به موضوع مهمی بردم که البته پیرمرد در تنها دیدارمان به آن اشاره کرده بود و من آن را جدی نگرفته بودم و آن منسوخ شدن فوکاسازی دست‌ساز است. کاری که سال‌ها انجام می‌شد و روزی شنبه‌بازار انزلی پر بود از فوکا و مغازه‌های فوکاسازی. اکنون اما تنها یک مغازه پس از مرگ جعفر در شنبه‌بازار وجود داشت.

به سراغ تنها فوکاساز باقی‌مانده در شنبه‌بازار انزلی رفتم. مردی شصت ساله میان قالب‌ها و چکمه‌ها نشسته بود و کار می‌کرد. در مغازه‌ای که مثل تمام مغازه‌های دیگر بندر انزلی تصویری از سیروس قایقران – که اتفاقاً هم‌محلی جعفر بود- آویخته بود. گالوش‌های دست‌ساز که نام عامیانه‌تر فوکا میان هم‌محلی‌هاست یک گوشه برهم تنیده و تلنبار شده بودند. گالوش‌هایی که شش ماه اول سال متقاضی ندارند. با این حال او در حال ساختن آن‌ها برای مهرماه بود که فصل ماهی گیری آغاز می‌شود. از او می‌پرسم فوکا یعنی چه؟

آقای یالُرد جواب می‌دهد فوکا یعنی عنکبوت سیاه. بعدها فهمیدیم این یک کلمه‌ی فرانسوی است. فوکا را از تیوپ ماشین می‌سازند و چسب آن را از بنزین تهیه می‌کنند.

از یالُرد درباره تعداد فوکاهایی که در سال می‌فروشد می‌پرسم. می‌گوید: پیر شده‌ام. قدرت بدنی کمتری دارم. خیلی تلاش کنم شاید بتوانم به طور متوسط صد و بیست فوکا در سال بسازم.

او شغل دیگری ندارد و در شش ماه اول سال که صید انجام نمی‌شود همچنان به ساختن فوکا مشغول است تا مهرماه، با آغاز فصل صید بتواند فوکاهای ساخته‌شده را بفروشد.

گزارش رشت رویایی از نشستن لباس چینی بر تن صیادان انزلی؛ صیادان انزلی دیگر با فوکای دست‌ساز به دریا نمی‌زنند

از یالُرد درباره جعفر و از شرایط کنونی فوکاسازی پرسیدم. زندگی او نیز چون دیگر همکارانش تحت تأثیر شرایط پیش‌آمده قرار گرفته بود. او حدس می‌زد که در سال‌های آینده این شغل کاملاً از بین برود.

مرد فوکاساز گالنی را نشانم داد و گفت این باک شصت لیتر بنزین مصرف می‌کند تا هشت گالن کوچک چسب تولید شود و مواد اولیه برای ساختن فوکا بسیار گران است و غبار و آلودگی ایجاد شده در محیط، زیاد و آزاردهنده است.

اما دلیل منسوخ شدن این حرفه چه می‌تواند باشد؟ فوکاسازان می‌گویند کار کار چینی‌هاست. آن‌ها می‌گویند فوکای چینی، کره‌ای و انواع دیگر از کشورهای دیگر می‌آیند با شکل ظاهری مدرن‌تر، سبک‌تر و ارزان قیمت‌تر و به همین خاطر توجه خریداران را به خود جلب کرده‌اند که در این میان فوکاهای چینی ارزان قیمت‌ترند و این سبب شده است که بیشتر به سراغ آن‌ها بروند. اما با گفتگویی که با رئیس یکی از شرکت‌های صید پره داشتم او می‌گفت قیمت فوکای دست‌ساز و چینی با هم فرقی نمی‌کنند و هر دو آن‌ها را به قیمت هشتاد هزار تومان می‌خرد.

در استان گیلان در حال حاضر حدود شش فوکاساز مشغول به کار هستند که دو نفر آن‌ها در منزل مشغول به ساختن گالش و فوکا هستند. یک فوکاساز که در منزل این کار را دنبال می‌کند خبر از این می‌دهد که نسبت به چند سال گذشته محصولاتش فروش بیشتری دارند و او دلیل را در بهتر بودن جنس فوکاهای دست‌ساز نسبت به فوکاهای وارداتی، قدرت پوشانندگی بیشتر و همچنین گرم‌تر بودن آن می‌داند.

در حال حاضر پنجاه و سه شرکت صید در استان گیلان فعالیت می‌کنند که هر کدام در سال به‌طور متوسط به چهل دست فوکا و سی عدد نیم چکمه نیازمندند.

نظر خریداران این فوکاها که عموماً رئیس شرکت‌ها هستند در مورد کیفیت جنس فوکاهای چینی با سازندگان آن متفاوت است. به عقیده‌ی آن‌ها جنس فوکاهای وارداتی از دست‌ساز بهتر است. رئیس یکی ازشرکت های صید پره در بندر انزلی می‌گوید: جنس فوکاهای دست‌ساز در دوازده سال گذشته از نظر کیفی اُفت کرده است. از او می‌پرسم پس چرا هنوز نصف فوکاهای مورد نیاز را هنوز از فوکاسازان دست‌ساز تهیه می‌کنند. او می‌گوید: تنها به یک دلیل، چون کف پای فوکای دست‌ساز صاف، اما فوکای وارداتی دارای عاج است. این تفاوت باعث می‌شود که فوکاهای دست‌ساز به تور آسیبی وارد نکنند و موجب پارگی آن نشوند.

گزارش رشت رویایی از نشستن لباس چینی بر تن صیادان انزلی؛ صیادان انزلی دیگر با فوکای دست‌ساز به دریا نمی‌زنند

رئیس شرکت صید پره می‌گوید: کاش فوکاسازان در ساخت فوکاهای دست‌ساز دقت بیشتری داشته باشند. و آن‌ها از تیوپ کهنه استفاده می‌کنند. باید مواد اولیه‌ی بهتری برای تهیه‌ی محصولات خود به کار بگیرند. زیرا ماهیگیران در سرمای زمستان نیاز به پوشش مناسب‌تری برای ورود به دریا دارند و فوکای سوراخ و آسیب‌پذیر سختی کار را برای آن‌ها بیشتر می‌کند و این باعث می‌شود کارگران ناراضی سر رئیس‌هایشان غر بزنند.

ناصر اما غر نمی‌زند. او صیادی است که بیست سال است با یک شرکت صید پره همکاری می‌کند. او می‌گوید: برای ما فرقی نمی‌کند. هرچه بدهند می‌پوشیم. اما خب فوکایی به دردمان می‌خورد که آب به داخلش نفوذ نکند. این ما را اذیت می‌کند.

همچنین اگرچه فوکاهای دست‌ساز قابلیت تعمیر بیشتری دارند اما هزینه‌ی تعمیر آن‌ها بالاست. هزینه تمام‌شده برای تعمیر هر فوکا حدود بیست و پنج هزار تومان است. از نظر او در گذشته جنس فوکاهای دست‌ساز بسیار متفاوت‌تر از امروز بود و اگر جنس فوکاها شبیه گذشته شود آن‌ها حاضرند که دوباره همه خرید خود را از فوکاسازهای داخلی انجام دهند.

جعفر در نخستین و واپسین دیدار از خطری که او و هم‌صنفانش را تهدید می‌کرد گفته بود چون صیادان زیادی امروز از فوکاهای چینی استفاده می‌کنند. آن روز که روزهای نخستین صید بود و دریا طوفانی و او با تمام قدرت خود در حال ضربه زدن برای ساختن فوکا بود. راستی ما چرا در کشور خود کارخانه یا کارگاه تولید فوکا به طور عمده نداریم؟

رئیس شرکت گفت: «نمی‌دانم می‌صرفد که به خاطر حداقل دو هزار فوکا در سال کارخانه‌ای در گیلان راه بیاندازند یا نه»

هرچند در روزهای قهر ماهی‌ها از خزر وقتی قرار است صیادان با دست‌های خالی به ساحل برگردند چه فرق می‌کند که با چه لباسی به دریا بروند؟

پی‌نوشت:
فوکا نام یک شرکت جهانی (Foka international inc) است که اجناس زیادی از جمله لباس ماهیگیری تولید می‌کند. مدل تولیدات این شرکت نوعی برند و سمبل در دنیا شده است.

این لباس پس از ورود به ایران همچنان با نام شرکت سازنده شناخته و عرضه می‌شود.

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz