خانواده‌های موفق موسیقی در ایران

زمان همه چیز را عوض می‌کند، مناسبات زندگی آدم‌ها را تغییر می‌دهد، آنقدر که اگر زندگی یکی دو نسل پیش از خودمان را هم نگاه و با امروز مقایسه‌اش کنیم با مواردی رو به رو می‌شویم که حیرت زده‌مان خواهندکرد.

خانواده‌های موفق موسیقی در ایران

زمان آنقدر شکل دنیا را عوض کرده که آدم‌ها بیشتر با فردیت‌شان سر و کار دارند و برای زندگی‌شان این اتفاق که فرزندی شغل پدرش را ادامه دهد، به پدیده‌ای نادر بدل شده است. هم پدرها، فرزندان را به مسیری جز آنچه خودشان رفته‌اند سوق می‌دهند و هم فرزندان بیشتر مسیری جز آنچه پدر رفته و می‌خواهد را پیش می‌گیرند.

در این شرایط در عرصه هنر و شاید بیش از همه شاید حضور پررنگ خانواده‌هایی هستیم که در عرصه موسیقی فعال هستند و گویی مسیر یکدیگر را ادامه می‌دهند. هرچند معلوم نیست این مسیر در نسل‌های بعدشان ادامه پیدا کند یا نه، اما می‌توان گفت این خانواده‌ها بخش زنده‌ای از موسیقی هستند و تا حد زیادی هم نبض موسیقی را در دست دارند.

به طور حتم با خواندن این سطور خانواده‌های فعال در عرصه موسیقی را که می‌شناسید، از نظر می‌گذرانید و با خودتان مرور می‌کنید. اما اینکه فرزندان راه پدر را ادامه دهند موضوع تازه‌ای نیست و در میان نسل گذشته موسیقی ایران که می‌توان از آنها با عنوان نسل غول‌های موسیقی یا مردان تکرارنشدنی موسیقی ایرانی یاد کرد، این روند بسیار رایج بوده است. بسیاری از استادان بزرگ موسیقی اولین استادشان در این عرصه، پدرشان بوده و این هنر در خانواده‌شان خاستگاهی داشته است.

میرزا عبدالله نزد برادر، عمو و ناپدری‌اش نخستین گام‌ها را در عرصه موسیقی بر‌می‌دارد و بعدها می‌شود استاد برجسته موسیقی ایرانی و نوارنده سه تار و تار که ردیف موسیقی ایرانی را به نظم درآورد. فرزندش استاد احمد عبادی هم از هفت ساگلی نزد او سه تار را آموخت و پس از درگذشت میرزا، مشق سه تار را پیش خواهرانش ملوک و مولود و برادرش جواد ادامه داد به گونه‌ای که در ۱۸ سالگی سازش شنیدنی بود.

نوازندگی‌اش هیچ شباهتی به نوازنده‌های هم دوره خود که بیشتر شاگرد میرزاعبدالله بودند، نداشت و با نوازندگی قدما متفاوت بود و مانند پدر از چهره‌های تاثیرگذار زمانه خود بود. علی اکبرخان شهنازی هم ابتدا محو تارنوازی پدرش می شود. ابتدا از پدر و بعد هم استاد و عموی پدر آقاغلامحسین خان موسیقی می‌آموزد.

پسرعمویش استاد احمد عبادی نوزانده سه تار، دو برادر کوچک‌تر او محمدحسن و عبدالحسین شهنازی نوازندگان تار و همسران خواهرانش، باقرخان نوازنده کمانچه و رضاخان نوازنده تار بودند.

ابوالحسن صبا استاد برجسته و از شاگردان میرزا، موسیقی را با پدرش شروع کرده است. کمال السلطنه، پزشک ادیب و دوستدار موسیقی آغاز می‌کند. پدر سه تار می زده واوین استاد پسرش هم می‌شود.

زنده یاد غلامسحین بنان هم موسیقی را با پدرش کریم خان بنان الدوله نوری و مادرش دختر شاهزاده رکن الدوله (برادر ناصرالدین شاه) آغاز کرده است. فرامرز پایور هم فرزند علی پایور است، پدرش هنرمند نقاش و استاد زبان فرانسه در دانشگاه تهران و پدربزرگش مصورالدوله، نقاش چیره دست دوره قاجار بود که بانواختن ویولن، سنتو و سه تار آشنایی داشت و باب آشنایی و علاقه پسرش به موسیقی را رقم زد.

پرویز یاحقی با دایی‌اش آموزش موسیقی را آغاز می‌کند. علی اصغر بهاری نوه میرزاعلی خان نوازنده ماهر کمانچه بوده با صدای ساز پدربزرگش عاشق موسیقی می‌شود و کمانچه می‌نوازد. علی تجویدی آموختن موسیقی را از کودکی نزد پدرش هادی خان تجویدی که در نقاشی از شاگردان طراز اول کمال الملک و در موسیقی از شاگردان مستعد درویش خان بود، آغاز کرد. پرویز مشکاتیان هم مقدمات موسیقی را از شش سالگی نزد پدرش حسن مشکاتیان، که استاد سنتورنوازی و آشنا با ویولن و سه تار بود، آموخت. فرهنگ شریف نوازنده صاحب سبک ساز تار هم موسیقی را با آموزش پدرش شروع کرده است.

می‌توان موارد زیادی را از این دست مثال زد، آنقدر که به نظر می‌رسد این هنر تا حد زیادی در یک چارچوب مشخص حرکت کرده و فرزندان زیادی را به مسیر پدر فراخوانده است. پدرهایی که البته همه شخصیتی کاریزماتیک داشتند و قطعا از این منظر هم می‌توانسته‌اند در تربیت و ترغیب فرزندانشان به این مسیر تاثیرگذار باشند.

ضمن اینکه فرزندان هم با موقعیت خوبی برای فعالیت در موسیقی رو به رو بوده‌اند. پدر مهربان‌ترین استاد بوده و با دلسوزی همراهی‌شان می‌کرده، می‌توانستند از تجربه‌هایش استفاده کرده و در شرایط ناامن موسیقی ایران که موفق ترین گروه‌ها هم بیشتر عمر طولانی نخواهندداشت، برایشان تکیه گاهی باشد.

شاید بسیاری بگویند موفقیت فرزندان طبیعی است و نامشان به واسطه پدر بالارفته است، در عرصه هنر شاید بتوان با نام پدر بالا رفت، اما با نام پدر نمی‌توان بالا ماند. آنها که در این مسیر حرکت کرده و پیش رفته‌اند همه توانایی خود را نشان داده‌اند و حرفی و ایده‌ای در عرصه موسیقی داشته‌اند، هر چند شاید برای قضاوت درباره نسل معاصر موسیقی کمی زود بوده و بهتر است این قضاوت‌ها را به گذر زمان بسپاریم.

خانواده‌های موفق موسیقی در ایران

خانواده چشم‌آذر

اسماعیل چشم‌آذر پدر منوچهر و ناصر است. او از شاگردان ابوالحسن خان صبا بوده و تار، کمانچه، ویولن و سنتور می نواخته است. او در رادیو تهران فعال بوده و به مدت چندین سال در ارکستر رادیو و تلویزیون حضور داشته است. منوچهر اکنون ۷۱ ساله و خارج از ایران در عرصه موسیقی پاپ فعال است. پیانو، کیبورد و آکاردئون سازهای تخصصی اوست. این موزیسین بیشتر در عرصه ساخت ملودی و تنظیم موسیقی فعال است.

برادر کوچک‌ترش ناصر در ایران چهره‌ای شناخته شده در عرصه‌های آهنگ سازی و تنظیم کننده است و بسیاری او را برای ساخت قطعه «باران عشق» به خاطر دارند. او در عرصه ساخت موسیقی فیلم هم چهره شناخته شده‌ای محسوب می‌شود که تاکنون دو بار سیمرغ بلورین بهترین موسیقی فیلم را هم در جشنواره فیلم فجر از آن خود کرده است.

خانواده‌های موفق موسیقی در ایران

کورش و کاوه یغمایی

کورش یغمایی آهنگساز، آوازخوان، نوازنده و تنظیم کننده ایرانی و نوازنده چیره دست گیتار الکتریک و بنیانگذار موسیقی راک در ایران است. به باور کارشناسان برجسته جهانی، کورش یغمایی بنیانگذار موسیقی راک در ایران است و همگام با پیشروان این موزیک در جهان، گروه های رولینگ استونز، ییتلز و… این موزیک را در ایران معرفی کرد، تا با تکیه بر همین پیشینه، او را «پدر راک ایران» لقب دادند.

کاوه فرزند کورش خواننده، نوازنده، تنظیم کننده و آهنگساز موسیقی راک ایرانی است. او همچنین با هنرمندان زیادی در آلبوم‌های مختلف موسیقی به عنوان آهنگساز، و آراینده سازها، نوازنده گیتار، فلوت، کیبورد، درامز و پرکاشن همکاری کرد. او استاد گیتار الکتریک در دانشکده موسیقی است. اولین آلبوم او با نام «مترسک» با آهنگسازی، تنظیم، نوازندگی و خوانندگی خودش در سال ۱۳۸۲ منتشر شد.

خانواده‌های موفق موسیقی در ایران

ایرج و پسرش

حسین خواجه امیری معروف به ایرج خواننده بزرگی است که البته سهم بسیار بزرگی هم در علاقه مند کردن مردم به آواز ایرانی در دهه ۴۰ داشت است، تا حدی که بسیاری از مردم با آوازهای خوب او با آواز ایرانی اخت شده بودند. در تاثیر او همین بس که محمدرضا شجریان درباره‌اش می‌گوید: «صدای ایرج در تاریخ آوازخوانی ما یک متر و معیار است و هر کس بخواهد در بالاترین حد حنجره صدایی را مثل بزند، می‌گوید صدا شبیه صدای ایرج است.»

هرچند سال‌ها جای او خالی بود و فعالیت‌های چندانی نداشت اما پسرش احسان در عرصه موسیقی پاپ با اجراهای خوبی که داشت خوش درخشید و اکنون چهره‌ای شناخته شده است. احسان تیتراژخوانی های موفقی هم داشته و البته این روزها خیلی خبری از او نیست.

خانواده‌های موفق موسیقی در ایران

خانواده شجریان

محمدرضا شجریان و فرزندش همایون اصلا نیازی به معرفی ندارند. محمدرضا که این روزها بیمار است، به سبب داشتن صدایی ویژه و سبک مخصوص به خود و همچنین اجرای آوازها و تصنیف‌های به یادماندنی یکی از برترین خوانندگان موسیقی ایران به حساب می‌آید.

خواندن دعای «ربنا…» که سال‌ها از صدا و سیما لحظات قبل از افطار در ماه رمضان‌ها پخش می‌شد هم یکی از آثار به یادماندنی اوست که تقریبا همه با آن خاطره داریم.

همایون فرزند او هم از خوانندگان موفق موسیقی ایرانی است که هرچند نشان داده در ادامه راه پدر می‌تواند موفق باشد اما علاوه بر آن در مسیر خاص خودش حرکت کرده و گاهی تجربه‌های جالب و البته عجیبی در موسیقی داشته است. البته در این خانواده نام مژگان را هم نباید از قلم انداخت. هر چند او دیگر خیلی در عرصه موسیقی فعال نبوده و بیشتر سرگرم نقاشی است اما نوازنده خوب ساز سه تار است.

خانواده‌های موفق موسیقی در ایران

ناظری پدر، ناظری پسر

شهرام ناظری خواننده‌ای است که در آثارش روحیه تکرارناپذیری دارد و همواره تلاش کرده نگرش و تجربه‌ای جدید را در آواز موسیقی به وجود آورد. او تحریرهای ریتمیک و خاصی را از سال‌های پایانی دهه هفتاد خورشیدی در آثارش استفاده کرد که از جمله این آثار می‌توان به آلبوم‌های ساز نو آواز نو، سفر به دیگر سو، لولیان و مولویه اشاره کرد.

طی سال‌های گذشته حافظ پسرش هم وارد عرصه موسیقی شده و البته ادعاهای بزرگی هم درباره کارش و آلبوم «ناگفته» دارد. هر چند بسیاری از اهالی موسیقی او را مورد نقد قرار داده و نسبت به ادعاهایش واکنش‌هایی داشته اند، اما او گوشش بدهکار این حرف ها نیست و مسیر خودش را می‌رود. در هفته‌های گذشته هم اجراهای پرمخاطبی را به همراه پدرش در محوطه باز برج میلاد روی صحنه برده است.

خانواده های موفق موسیقی

کامکارهای ماندگار در عرصه موسیقی

کامکارها بزرگ‌ترین گروه موسیقی خانوادگی ایران هستند. شاید سال ۱۳۴۴ که حسن کامکار پدر خانواده کامکارها بچه هایش را دور هم جمع کرد تا یک گروه کوچک خانوادگی تشکیل دهد، هیچ وقت فکرش را نمی‌کرد که این گروه خانوادگی به بزرگترین گروه موسیقی سنتی ایرانی تبدیل شود.

هوشنگ، بیژن، پشنگ، قشنگ، ارژنگ، ارسلان، اردشیر، اردوان و نسل جدیدتر آنها صبا، هانا، نیریز و سیاوش هم عضو گروه هستند. نجمه تجدد همسر بیژن و مریم ابراهیم پور همسر ارسالان هم عضو این گروه بزرگ هستند.

کامکارها درواقع به نوعی موسیقی کُردی را شهری کردند و البته در این راه هیچ وقت به هیچ خواننده صاحب نامی وابسته نشدند و همیشه استقلال خود را حفظ کردند. شاید بتوان گفت کامکارها از معدود گروه‌هایی بودند که هرگز به خواننده سالاری حاکم این روزها تن ندادند.

خانواده های موفق موسیقی

پورناظری‌های تنبورنواز

کیخسرو پورناظری نوازنده و آهنگساز گروه تنبور هم از جمله موزیسین‌هایی است که اولین استاد او پدرش پرویز پورناظری معروف به حاجی خان از شاگردان کلنل علینقی وزیری بوده است. کیخسرو سال‌هایی را صرف گردآوری و بازسازی نغمه‌های موسیقی کُردی و سنتی کرده است و در سال ۱۳۵۹ گروه تنبور شمس را بنیاد نهاد که این کار، راهی نوین را برای نگاه به گروه نوازی موسیقی تنبور پیش اهل موسیق نهاد.

پورناظری در سال‌های میانی دهه ۷۰به اتفاق فرزندانش، تهمورس و سهراب تحول جدی تر در گروه شمس را کلید زد که حاصل آن اجرای بیش از ۳۰۰ کنسرت در داخل و خارج از ایران بود. هم اکنون دو فرزند پورناظری خود به چهره‌هایی شناخته شده در موسیقی ایران تبدیل شده‌اند و علاوه بر زدن ساز در گروه در آهنگسازی و دانش‌های دیگر موسیقایی نیز دستی چیره دارند و اجراهای موفقی با همایون شجریان داشته‌اند. آلبوم «چرا رفتی» به آهنگسازی تهمورس هم یکی از این تجربه‌های موفق است.

خانواده های موفق موسیقی

مشکاتیان‌ها

پرویز مشکاتیان آهنگساز، موسیقیدان، استاد دانشگاه، پژوهشگر و نوازنده برجسته سنتور هم موسیقی را با آموزش‌های پدرش آغاز کرده است. او از سال ۱۳۵۶، همکاری با رادوی را زیر نظر هوشنگ ابتهاج آغاز کرد ولی پس از واقعه ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ از رادیو استعفا و موسسه «چاووش» را با همکاری هنرمندان گروه عارف و شیدا تشکیل داد. سپس با همکاری شهرام ناظری، تصنیف «مرا عاشق» را روی شعر مولانا ساخت.

از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۶۷ با محمدرضا شجریان همکاری داشت که نتیجه این همکاری، آثار ماندگاری چون بیداد، آستان جانان و سرّ عشق، نوا، دستان، گنبد مینا و جان عشاق بود. او شهریور سال ۸۸ درگذشت و اکنون فرزندش «آیین» نوازنده سازهای کوبه‌ای در اجراهای دایی‌اش همایون شجریان و پورناظری‌ها به عنوان یک نوازنده فعال حضور دارد.

خانواده های موفق موسیقی

حسین علیزاده، نیما و صبا

حسین علیزاده ردیف‌دان، آهنگساز، پژوهشگر و نوازنده تار و سه تار ایرانی بوده و تاکنون سه بار نامزد دریافت جایزه «گرمی» شده است. او از چهره‌های تحسین شده موسیقی فیلم در ایران به شمار می‌آید و با کسب ۴ سیمرغ بلورین برای فیلم‌های گبه، زشت و زیبا، آواز گنجشک‌ها و ملکه، به طور مشترک همراه مجید انتظامی برنده بیشترین سیمرغ بلورین در بخش بهترین موسیقی متن از جشنواره فیلم فجر شده است.

علیزاده دارای دو فرزند به نام‌های صبا نوازنده کمانچه و نیما نوازنده رباب و تار است که هم اکنون در گروه هم آوایان زیر نظر علیزاده فعالیت دارند. صبا البته بیشتر درگیر کار در عرصه هنرهای تجسمی بوده و نقاشی‌هایش در نمایشگاه‌های مختلف به نمایش درآمده است.

ماهنامه دیار

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz