گزارش رشت رویایی از مراسم رونمایی آلبوم گیلکی «اَ دَرَ واکون باد بأیِه»
حس نوستالژیک و دوری از کلیشه‌های رایج در آلبوم علیجانی

رشت رویایی- آلبوم موسیقی گیلکی «اَ دَرَ واکون باد بأیِه» عصر امروز در پژوهشکده گیلان‌شناسی رونمایی شد.

به گزارش رشت رویایی، مراسم رونمایی از آلبوم موسیقی گیلکی موسی علیجانی با عنوان «اَ دَرَ واکون باد بأیِه» با حضور چهره‌های فرهنگی و هنری همچون فرامرز طالبی، احمد مهران‌فر، حبیب پورسیفی، محسن آریاپاد، محمد پرحلم و …عصر امروز در سالن همایش‌های پژوهشکده گیلان‌شناسی برگزار شد.

در ابتدای این مراسم حامد پورشعبان به عنوان منتقد برنامه پشت تریبون حاضر شد و درباره ویژگی‌های فنی و زیبایی‌شناسی آلبوم علیجانی صحبت کرد.

آلبوم موسیقی «اَ دَرَ واکون باد بأیِه» از موسی علیجانی

حس نوستالژیک و دوری از کلیشه‌های رایج در آلبوم علیجانی

این منتقد در ابتدای صحبت‌های خود با اشاره به زیرساخت نوستالژیک آلبوم علیجانی، گفت: نوستالژی اخیراً در عرصه‌های هنری جایگاه مطرحی پیدا کرده است و برخی از آفت‌هایی که هنر ما امروزه دچارش است از سوی همین اصطلاح یا عنوان است. همه ما کم و بیش به معنی نوستالژی آشنایی داریم. ظاهراً این عنوان یک عارضه پزشکی بوده که در سال‌ها ۱۶۸۸ پزشک سوئیسی بر اساس حالت روحی دو سرباز در مقاله‌ای این اصطلاح را به کار برد؛ سربازانی که از موطن اصلی خود دور شده بودند و غم غربت این‌ها را دچار افسردگی کرده بود. این اصطلاح بعداً در روانشناسی، ادبیات و فلسفه نمود بیشتری پیدا کرد. طبعاً چیزی که امروزه در عرصه هنر از آن به عنوان نوستالژی یاد می‌کنیم، شاید چیزی نباشد که در عرصه پزشکی با آن روبرو هستیم البته بی‌ارتباط هم نیست.

پورشعبان با بیان اینکه بسیاری از هنرمندان با این دیدگاه که گذشته با حال ما در ارتباط است به آفرینش هنر پرداختند، افزود: آثاری که با این زیرساخت آفریده شدند، چه در موسیقی، چه در ادبیات و نقاشی کم نیستند. در بسیاری از رمان‌ها مثل «در جستجوی زمان از دست‌رفته» نوشته مارسل پروست، قهرمان داستان در هنگام نوشیدن یادآوری زمان شیرین کودکی‌اش را می‌کند. یا در کارهای بودلر، نوستالژی به شکل دیگری مطرح شده است؛ اشتیاق رسیدن به سرزمین‌های بیگانه. یا در فلسفه، کانت تعریف دیگری دارد و می‌گوید: آن چیزی که با عنوان نوستالژی در هنر راه پیدا کرده صرفاً محصول غم غربت نیست بلکه محصول ناتوانی‌های شخص می‌تواند باشد که در جامعه دچارش شده است. بسیاری از هنرمندان ما از دوره مدرن مثلاً در عرصه نقاشی این دغدغه را داشتند وقتی تکنیک‌های مختلف را از سبک‌های مختلف هنر غرب در اینجا بکار گرفته می‌شود هیچ رنگ و بویی از فرهنگ ایرانی در آن دیده نمی‌شود. نمایندگان دوره اول نقاشی مثل جلیل ضیاپور یا اسفندیاری این دغدغه را دارند که چه کار کنند که فرهنگ ایرانی با تکنیک غربی بتواند در نقاشی تجلی پیدا کند. در نهایت ما مکتب سقاخانه را می‌بینیم که همین دغدغه ارجاع به گذشته باعث شده که این سبک به وجود بیاید.

او ادامه داد: در موسیقی به طور خاص ما آثاری داریم که هم در واقع یک اثر قابل تعمیم به حوزه‌های دیگر است؛ یعنی صرفاً نمی‌شود گفت که نوستالژیک است اما می‌توان گفت که آهنگساز دغدغه گرایش به گذشته را دارد. مثلاً «به یاد گذشته» ابولحسن‌خان صبا همین گرایش را دارد یا «چکاد» پرویز مشکاتیان می‌تواند یک اثر نوستالژیک باشد.

پورشعبان با اشاره به اینکه در آلبوم علیجانی حس نوستالژیک همه جانبه مشخص است، افزود: معمولاً در نقد ادبی دو صورت با این ویژگی برخورد می‌شود که از یک زاویه به عنوان ایراد اثر نگاه می‌شود که صرفاً شما را به گذشته ارجاع می‌دهد. اما زاویه دیگر این است که هنرمند چقدر بتواند از نگاه به گذشته یک اثر خلاق بسازد. چیزی که در مورد این اثر می‌شود گفت این است که چه در طراحی بروشور، چه در قطعات و شعرهایی که انتخاب شده است زیرساخت نوستالژیک را با خود دارد.

مراسم رونمایی آلبوم گیلکی «اَ دَرَ واکون باد بأیِه»

جنبه‌های دراماتیک و رفتار آشنایی‌زادیانه این آلبوم قابل تقدیر است

او در مورد سازبندی این آلبوم گفت: زیرساخت نوستالژیک را در سازبندی این اثر هم می‌توان دید. در این اثر صدای فلوت‌رکوردر را در جای‌جای آن می‌شنویم. همین صدای فلوت‌رکوردر یک حس کودکانه‌ای را به مخاطب القاء می‌کند. البته در همه قطعات یک سادگی کودکانه‌ای جریان دارد که البته به این معنا نیست که ضعف‌های کار را نادیده بگیریم. اما ردپای نوستالژیک در این اثر را می‌توان به عنوان یک حسن در این اثر محسوب کرد زیرا مولفه‌های خلاقه را با خود به همراه دارد.

این منتقد در ادامه به این مولفه‌ها اشاره کرد و گفت: آقای علیجانی از تونالیته‌هایی که موسیقی بومی گیلان را نشان داد و کلیشه‌هایش امروز موجود است استفاده نکرده است. می‌توانست مثل خیلی از ترانه‌های گیلکی در همان فضای دشتی با همان فضای سنتی ارائه دهد و مخاطب در همان لحظه اول به یاد موسیقی گیلان بیافتد. یا در سازبندی می‌توانست از سازهای بومی مثل نقاره استفاده کند که همین کار را هم نکرده است. این حرکت در واقع یک نوع آشنازدایی از کلیشه‌های رایج است. این دوری از سلیقه‌های رایج نکته مثبت کار علیجانی است.

او در ادامه با اشاره به اینکه هنرمندان ما در گروه‌های مختلف غالباً تصنیف‌ها و ترانه‌های گیلکی را بازخوانی می‌کنند، افزود: نهایت کاری که ما امروز شاهد هستیم این است که همان آثار قدیم را با تغییراتی سطحی مثل اضافه کردن یک نقاره یا کمانچه بازخوانی می‌کنند و گمان می‌کنند که موسیقی فولکلور را دارند به شکل بسیار مطلوبی ارائه می‌دهند در حالی‌که با این کار به موسیقی محلی و بافت موسیقی محلی ما لطمه می‌زنند. مثلاً اگر ترانه «رعنا» را ۵۰۰ مرتبه گوش دهید نه تنها دیگر هیچ تشخصی پیش مخاطب ندارد بلکه آن جان‌مایه‌ای که می‌توانست مخاطب را ارضا کند در ذهنشان پاشیده می‌شود.

پورشعبان اضافه کرد: آنچه این اثر را در نوع خودش مدرن کرده این است که رفتارش در رابطه با ملودی‌هایی که ساخته، نوع سازهایی که به کار گرفته و صدایی که استفاده کرده کاری بدیع است. علیرغم اینکه در اشل کوچک‌تری سعی کرده کار چندصدایی هم انجام دهد. و این می‌تواند برای موسیقی گیلان نکته مثبتی باشد. غیر از سال‌هایی که حسین حمیدی در اوایل دهه هفتاد کارهای آقای پوررضا را بازنویسی و بازاجرا کردند و اتفاقاً کار قابل ملاحظه‌ای هم از آب درآمد، بعد از آن دیگر شاهد کار جدیدی و رو به جلویی نبودیم.

او همچنین گفت: اگر از کار علیجانی معدل بگیریم، هم جنبه دراماتیک اثر بالا است و این کار را می‌شود در حوزه‌های دیگری مثل نمایشی هم اجرا کرد. و اینکه رفتار آشنایی‌زداینده‌ای که با موسیقی گیلان انجام داده قابل تقدیر و تحسین است.

رونمایی از آلبوم علیجانی در پژوهشکده گیلان‌شناسی

در ادامه این برنامه فیلم کوتاهی از تولیدات حوزه هنری درباره این آلبوم برای حضار پخش شد که در این فیلم غلامرضا مرادی، ترانه‌سرای این اثر، فرامرز طالبی پژوهشگر، فرامرز حساس مترجم و مشاور آهنگساز و محسن آرایاپاد ترانه سرا در آن در مورد علیجانی و روند شکل‌گیری آلبوم و ترانه‌های آن صحبت کردند.

بعد از پخش فیلم موسی علیجانی به اجرای زنده پرداخت و سه قطعه را به صورت زنده با تکنوازی پیانو اجرا کرد.

در پایان این مراسم از آلبوم گیلکی «اَ دَرَ واکون باد بأیِه» رونمایی شد و از موسی علیجانی، محسن آریاپاد و غلامرضا مرادی تقدیر به عمل آمد.

گفتنی است، آلبوم موسیقی «اَ دَرَ واکون باد بأیِه» از تولیدات حوزه هنری گیلان با اشعاری از محسن آریاپاد و غلامرضا مرادی با تنظیم و صدای موسی علیجانی منتشر شد. این آلبوم روایت موسیقایی بازی‌ها و واگویه شادی‌های ساده و بی‌سبب است که روزگاری بدون به کارگیری تکنولوژی و ابزارآلات پیچیده، در زندگی مردم گیلان جاری بوده است.

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz