اقدام خلاقانه شهرداری در طراحی سیمای شهری با تم محرم
حال و هوای محرم به روایت پیاده‌راه

المان‌های ویژه ایام سوگواری محرم در پیاده‌راه بافت مرکزی رشت - مهر ۱۳۹۵

رشت رویایی، رویا محمدعلی‌پور- بافت مرکزی شهر رشت در گذشته یکی از مهمترین مراکز تاریخی رشت به حساب می‌آمد اما ظرفیت‌های معماری، قابلیت‌ها و کارکردهای گردشگری آن بنا به دلایل مختلف که بخش عمده‌ای از آن به دلیل معضل ترافیک و ناهنجاری‌های وابسته به آن، پنهان و نادیده مانده بود؛ به شکلی که حتی خود شهروندان رشت تا پیش از تغییر کاربری این مکان متوجه نخل‌های راست قامت وسط میدان شهرداری نشده بودند.

اما تغییر کاربری بافت مرکزی رشت از یک خیابان شلوغ به مکانی توریستی باعث شد نه تنها ظرفیت‌ها و کارکردهای پنهان در سطوح مختلف این کالبد آشکار شود بلکه امکان احیای ویژگی‌های تاریخی و فرهنگی میدان شهرداری وجود داشته باشد.

هرچند برخی نسبت به نام‌گذاری بافت مرکزی با عنوان پیاده راه فرهنگی شهرداری انتقاد می‌کنند و صفت فرهنگی را برای پیاده‌راه به مزاح می‌گیرند اما به نظر می‌رسد که انتخاب صفت فرهنگی برای پیاده‌راه رشت اقدامی هوشمندانه باشد. زیرا باید گفت هرچند پیاده راه یک کالبد فیزیکی محسوب می‌شود اما این کالبد در بطن خود دارای روح و ویژگی‌های زیبایی‌شناسانه‌ای است که می‌تواند کارکردهای اجتماعی و فرهنگی را با خود به همراه داشته باشد.

هرچند یک کالبد جدید در شهر و بخشی از کارکردهای انتزاعی آن نیازمند زمان است تا شکل واقعی به خود بگیرد و برای جامعه محسوس و ملموس شود اما باید اعتراف کرد که پیاده‌راه شهرداری رشت در همین زمان کوتاه با سرعت زیادی به سمت اهداف خود حرکت کرده و همانطور که پیش‌بینی می‌شد قابلیت آن را دارد که میان‌بر مطمئنی برای رسیدن به برند شهری باشد.

المان‌های ویژه ایام سوگواری محرم در پیاده‌راه بافت مرکزی رشت - مهر ۱۳۹۵

اما برگشتن به عقب و نگاهی اجمالی به پیاده‌راه که بستر و زمینه‌ساز بسیاری از رویدادهای فرهنگی بود، نشان می‌دهد که صفت فرهنگی تنها یک صفت تزئینی نیست. از هنرهای خیابانی همچون موسیقی خیابانی، نقاشی خیابانی و تئاتر خیابانی اگر بگذریم که به صورت خودجوش پس از مدت کوتاهی در این پیاده راه شکل گرفت، کاربری اوقات فراغت این مکان از نکات حائز اهمیتی است که هر روزه با استقبال شهروندان همراه است و اگر با کمی دقت به اطراف نگاه کنیم، افراد زیادی را می‌شود در حال مطالعه روزنامه یا کتاب بر روی نیمکت‌های پیاده‌راه دید؛ ظرفیت بالذات پیاده‌راه که راهش را بین شهروندان باز کرده و می‌توان امید داشت به تدریج تبدیل به یک رفتار و عادت شود.

تقویم فرهنگی پیاده راه از دیگر نکات جالب توجه این مکان است که پیش از این میزبان شهروندان در مناسبت‌های مختلف بوده است. به عنوان نمونه اکران فیلم «در دنیای تو ساعت چند است» به مناسبت روز ملی سینما و اکران فیلم‌های دفاع مقدس همزمان با هفته دفاع مقدس از از برنامه‌های قابل ملاحظه و به نوعی یک کار بدیع در کشور بود که سالن سینما را به سطح خیابان کشاند و شهروندان را دعوت کرد تا در کنار یکدیگر و در فضای باز به تماشای فیلم بنشینند. شاهنامه‌خوانی و تعزیه‌خوانی از دیگر برنامه‌های این پیاده‌راه بود که به مناسبت محرم برگزار شد. برگزاری جشنواره مجسمه‌های چوبی و اختصاص غرفه‌های ویژه به شکل کارگاهی به هنرمندان از دیگر رویدادهای مهم این پیاده راه بود که مورد توجه بسیاری از همشهریان قرار گرفت. اما مهمترین رویداد آن را شاید بتوان به حراجی آثار تجسمی هنرمندان برای صرف امور خیریه مربوط دانست که توسط مهتاب کرامتی در پیاده راه شهرداری انجام شد؛ اتفاقی که به نوعی می‌شود گفت مردم گیلان برای نخستین بار یک حراجی هنری را از نزدیک تجربه کردند.

اما نکته‌ای که مدتی است در پیاده راه فرهنگی رشت به چشم می‌آید به کار بردن المان‌ها و نمادهای شهری در ارتباط با محرم است. هرساله با فرا رسیدن ماه محرم همه شهرهای کشور سیاه‌پوش می‌شوند. معمولاً دیزاین شهرها در محرم برعهده شهرداری است و در سطح محلات نیز جوانان با مشارکت هم اقدام به نصب پرچم‌ها و پرده‌های سیاه می‌کنند. اما هر ساله در این ماه غالباً یک نوع کج‌سلیقگی و بی‌نظمی در سیاه‌پوش کردن شهرها به چشم می‌خورد. معمولاً افراد به دلیل عدم مهارت و زیبایی‌شناسی اقدام به نصب پرده‌های مشکی می‌کنند بدون آنکه به شکل، چینش و چگونگی نصب آن اهمیت دهند. هرچند در یکی دو سال اخیر شهرداری تهران با به کارگیری افراد متخصص خلاقیت‌های خوبی به خرج داده که تأثیر آن بر روی جوانان را می‌شود در سطح محلات و مشکی‌پوش کردن محل زندگی خود مشاهده کرد.

المان‌های ویژه ایام سوگواری محرم در پیاده‌راه بافت مرکزی رشت - مهر ۱۳۹۵

اما امسال محرم رشت نسبت به سال‌های قبل یک تفاوت عمده دارد؛ تفاوتی که باعث شده این شهر در دیزاین سیمای شهر با تم محرم سرآمدِ دیگر شهرهای استان باشد. شهرداری رشت برای محرم امسال دست به خلاقیت زد و با حرکتی بدیع، صرفاً به جای استفاده کلیشه‌ای از پرده و پارچه سیاه، المان‌ها و نمادهای شهری را برای این ماه طراحی کرد که در نقاط مختلف پیاده راه شهرداری می‌بینیم. آثار طراحی شده شاید شاهکار هنری نباشند اما از خیلی جهات به خصوص در بحث هنر شهری با تم محرم بسیار بدیع و چشم‌نواز هستند؛ به شکلی که توجه هر بیننده‌ای را فارغ از بیننده عام و خاص به خود جلب می‌کنند. به عنوان نمونه کار حجم که متشکل از چند مکعب است و دیواره‌های مکعب با استفاده از هنر خطاطی مدرن برش خورده است. یا المان دیگری که در آن از تایپوگرافی کلمه حسین استفاده شده است. نمونه‌های دیگر این آثار المان طراحی شده با تیغه علم است که در کل با ترکیب نمادهای عاشورایی و ویژگی‌های زیبایی‌شناختی هنر اسلامی شکل متفاوتی از هنر محیطی را به نمایش گذاشته است.

طراحی خلاقانه محرم امسال در پیاده راه فرهنگی رشت از جهات دیگری می‌تواند قابل ملاحظه باشد. این شکل از دیزاین سیمای شهری به جز اینکه زیبایی‌های بصری شهر را ارتقا می‌بخشد بلکه می‌تواند بر روی سطح سواد بصری و سلیقه عمومی تاثیرگذار باشد. شهروندان در سیمای شهری با آثار متفاوتی از جنس هنر آشنا می‌شوند، چشمشان کارهای متفاوت را می‌بیند، تفاوت بین آثار باکیفیت و بی‌کیفیت را درک می‌کنند و بدون شک از یک جهت نه تنها بر روی سلامت روانی جامعه تاثیرگذار خواهد بود بلکه توسعه فرهنگی جامعه یک قدم به جلو خواهد رفت. این امر باعث می‌شود دیگر خودِ جامعه در برابر کج‌سلیقگی و آلودگی‌های بصری تاب نیاورد. حال باید منتظر ماند و دید جوانان رشت سال آینده در سطح محلات چقدر از این نگاه خلاقانه شهرداری در مشکی‌پوش کردن محلات بهره خواهند برد.

گزارش تصویری از المان‌های ویژه ایام سوگواری محرم در پیاده‌راه بافت مرکزی رشت

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz