فخرالدین زاوه

دکتر فخرالدین زاوه
توجه بیش از حد به منافع زودگذر شخصی مانع توسعه شهرمان است

همواره آرزو داشتم و دارم که زادگاهم سری در میان سرها داشته باشد. بسیاری از فرهیختگان رشت جایگاه کنونی این شهر را بسی فروتر از حد انتظار و ظرفیت‌های آن می‌دانند. فقر زیرساخت‌های لازم برای توسعه برداشتن گام‌های بلند و استوار برای رسیدن به توسعه پایدار و پرکردن شکاف عمیق موجود را بسیار دشوار می‌کند، اما همه اینها نمی‌تواند بهانه‌ای برای (خدای‌نکرده) کاهلی یا انتخاب‌های ناصواب باشد. منظور از شکاف نیز تنها فاصله با شهرهای برتر منطقه یا جهان نیست، بلکه حتی در داخل کشور نیز شهری که زمانی دروازه اروپا بود، در مقایسه با بسیاری از شهرهای هم‌رده جایگاه زیبنده‌ای ندارد.

نسبت دادن تفاوت‌های آشکار میان رشت و شهرهای تقریباً هم‌رده ولی موفق‌تر دنیا، به تفاوت در نهادها احتمالاً پاسخی بسیار معقول و منطبق با علم اقتصاد به‌نظر می‌رسد، اما جایگاه کنونی شهر رشت در داخل کشور که پیامد دهه‌های متمادی نزول مستمر است چه علتی می‌تواند داشته باشد؟ ساختار کشور ایران فدرال نیست و بنابراین همه نقاط کشور تقریباً از نهادهای مشابهی برخوردارند، بنابراین تفاوت را باید در جای دیگر جست.

با کمال تأسف به‌نظر می‌رسد هنوز ما در رشت توان یا انگیزه فعالیت گروهی هدفمند در سطح شهری نداریم، علت این که چرا و چگونه هم‌وطنان اصفهانی یا تبریزی (حداقل در ظاهر) به این ظرفیت رسیده‌اند فراتر از دانش محدود نگارنده است. اما شواهد حاکی از آن است که این باور در ایشان وجود دارد که وقتی کیک اقتصاد بزرگ‌تر باشد همه افراد جامعه می‌توانند سهم بیشتری ببرند، حال آن‌که در رشت انگیزه هر چه باشد، متاسفانه برآیند آن تاکنون کوچک ماندن کیک برای همه هم‌شهریان بوده است.

بزرگ‌تر کردن کیک اقتصاد در کنار تلاش پیوسته و هدفمند، به بهره‌گیری مناسب از فرصت‌ها بستگی دارد. در رشت آن‌چه متاسفانه کمتر دیده‌ام هماهنگی عملی و معطوف به هدف در میان اشخاص است. مصداق عینی این موضوع تعویض‌های پی‌درپی شهرداران رشت در تاریخ حیات شوراهای شهر است. اگر بیراه نگویم در این مدت شهر رشت بالاترین تعداد جابه‌جایی شهرداران را در میان شهرهای بزرگ کشور داشته است. صحبت آن نیست که همه با یک تفکر و از یک زاویه دید به مسائل نگاه کنند زیرا اختلاف دیدگاه و تضارب آرا ناگزیر و شاید حتی ضروری برای توسعه اقتصادی است. اما مسائل مختلف جایگاه و شان متفاوتی نیز دارند. اهمیت پاره‌ای از موارد به‌حدی است که ایجاب می‌کند اشخاص با تأمل بیشتری بدان‌ها بپردازند و این فرصت‌های محدود را جولانگاه تسویه‌حساب مسائل کم‌اهمیت‌تر (از نظر کل جامعه) نسازند. حتی اگر بحث را در حد منفعت شخصی تنزل دهیم، پیامدهای تلقی عمومی منفی نسبت به از کف دادن فرصت بی‌نظیری که با زحمت و مرارت بسیار به‌دست آمده است، چه می‌تواند باشد؟

مخالفت حیرت‌انگیز برخی اعضای محترم شورای شهر رشت با سفر شهردار محترم به ایتالیا در راستای ثبت رشت در شبکه شهرهای آفرینش‌گر یونسکو از همین جنس است. در حد اطلاع نگارنده این سفر و دیدوبازدیدهای مشابه یکی از ملزومات بقا در این شبکه است.

پس از دهه‌های پی‌درپی رخوت و رکودی که دامن‌گیر رشت شده بود، روزنه امیدی برای ارتقای جای‌گاه شهرمان پیدا شده است. آن‌هم به نحوی که شهر ما در کنار شهرهای صاحب‌نامی چون سنگاپور، بارسلونا، سیدنی و … بنشیند و بسیاری از شهروندان رشت و حتی سایر ایرانیان مستقیم یا غیرمستقیم از مزایای آن بهره‌مند شوند. این نهال نوپا قطعاً نیازمند مراقب و آبیاری است تا به درخت برومندی تبدیل شود و همگان از میوه‌ها و سایه آن بهره‌مند شوند. تبر زدن به تنه نازک این نهال خطایی استراتژیک محسوب شده و به هیچ روی پذیرفتنی به‌نظر نمی‌رسد.

چنانچه برخی اعضای شورای محترم شهر انتقاد، اختلاف نظر یا حتی نارضایتی از عملکرد شهردار داشته باشند، با هیچ منطق منعت عمومی یا شخصی سازگار به‌نظر نمی‌رسد که در چنین برهه حساسی و به بهایی چنین گزاف این فرصت بی‌همتا و آینده شهرمان را این‌چنین به بازی بگیریم. زیبنده‌تر می‌بود اکنون که کاری چنین سترگ تا بدین مرحله پیش رفته است همه دست‌اندرکاران در حد امکان و به نوبه خود بر رشد و تقویت آن کوشا باشند. به گمان نگارنده اعضای شورای محترم شهر نیز که در متن این موضوع حساس قرار دارند، بنا به مسوولیت و رسالت اجتماعی خود نقشی به مرتاب پررنگ‌تر از سایرین داشته و توقع از آنان نیز به‌مراتب بیشتر است. با بهره‌گیری از ذره‌ذره فرصت‌های رشد و توسعه و اندکی آینده‌نگری بیشتر می‌توان امید داشت که به‌تدریج شهرمان جایگاه شایسته خود را بازیابد و کل جامعه از این رشد و تعالی بهره‌مند شود.

دکتر فخرالدین زاوه – اقتصاددان

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz