بزرگ‌ترین و شگفت‌انگیزترین غارهای ایران

اشکان خسروپور: ایران از نگاه غارنوردان حدود دو هزار «غار» دارد. می‌گوییم از نگاه غارنوردان، چون هر کدام از رشته هایی که کارشان با غارها گره خورده است، تعریف خاصی از غار دارند. از آنجایی که این رشته در اروپا ایجاد شده است و در آن بخش از زمین بیشتر غارها بر اثر جریان آب در سنگ‌ها به وجود آمده‌اند، به چنین پدیده‌هایی غار گفته می‌شود. بنا بر این تعریف، «غارهای دست کند» یا «غارهای افقی»، غار محسوب نمی‌شوند.

غارهای دست کند، غارهایی هستند که انسان‌ها در دوران‌های مختلف و به دلایل گوناگون کنده‌اند و غارهای افقی هم در مسیر رودها یا چشمه‌ها به وجود آمده‌اند. از میان دو هزار غار ایرانی هم، آنهایی شناخته شده هستند که نقشه داشته باشند و به اصطلاح غارشناسان کشف شده باشند.

غارهای شناخته شده از نظر عموم مردم، نمونه‌هایی مثل «علیصدر» یا «قوری قلعه» هستند اما از نگاه کسانی که درباره غارها کار و پژوهش می‌کنند، در ایران بیشتر از ۶۰۰ غار شناخته شده داریم. بسیاری از این غارها برای خیلی از مردم آشنا نیستند اما جزء محل‌های خاص و دیدنی کشورمان به حساب می‌آیند. برخی از این غارها برای بازدید همه باز هستند و برخی دیگر، تنها از نظر غارشناسی اهمیت دارند.

در این گزارش، حمید مصدری، عضو کمیسیون غارنوردی فدراسیون کوهنوردی و رییس سابق بخش آموزشی این کمیسیون ۱۰ غار خاص و جالب ایران را معرفی کرده است.

غار چال نخجیر

غار چال نخجیر

غار «چال نخجیر» در دلیجان تا قبل از کشف غار کتله خور به نام عروس غارهای خاورمیانه معروف بود. هنوز هم جزء زیباترین غارهای ایران است ولی دیگر عروس نیست. بازدیدهای فراوان از اینجا، آسیب‌های جدی به غار زده است. به جز بازدیدهای معمولی، زمانی در چال نخجیر حتی مراسم عروسی هم برگزار می‌شده است. به خاطر بازدید زیاد مردم و نگهداری نامناسب در مقاطعی از زمان، اینجا آسیب‌های جدی دیده است. به جز اینها پیدا شدن رقیبی مثل کتله خور باعث شده تا توجه به این غار زیبا کمتر از گذشته باشد.

اسپهبد خورشید

غار اسپهبد خورشید

«اسپهبد خورشید» یک غار صخره‌ای دست کند است که طبق افسانه‌های محلی در زمان حمله عرب‌ها توسط گروهی که ساکن این منطقه بودند، ساخته شده است. اسپهبد خورید نام فرمانده‌ای بود که سرپرستی این غار را بر عهده داشته است. این پناهگاه که محل خوبی برای زندگی دارد، از دسترس مهاجمان دور مانده بود اما در نهایت یورشگران با خیانت یکی از همراهان و سمی کردن آب آشامیدنی، توانستند غار را فتح کنند.

غار دو سر

غار دو سر

غار دو سر «در مهریز یزد» یک غار فرسایشی عجیب است که به شکل گنبد ساخته شده است. ورودی اینجا بر خلاف غارهای معمول از سقف گنبد است. در پایین گنبد یک تالار بسیار بزرگ وجود دارد که حدود ۸۰ هزار متر مربع – تقریبا به اندازه ۱۴ زمین فوتبال – گستردگی دارد. ارتفاع سقف تا کف این جا حدود ۸۰ متر است و جالب این که این تالار بدون حتی یک ستون استوار مانده است. تالار غار دو سر چهارمین تالار غاری بزرگ در جهان است.

غار نمکدان

غار نمکدان

غار «نمکدان» در قشم بیش از ۶۵۰۰ متر طول دارد و از یک گنبد نمکی به وجود آمده است. گنبدهای نمکی در مناطق نمکی وجود دارند و از روی زمین به بالا می آیند. این گنبد بسیار بزرگ حدود شش کیلومتر طول دارد به طوری که از دور به شکل یک کوه بلند دیده می شود. در غارهای نمکی همه اجزای غارهای دیگر مثل چکیده، چکنده و … وجود دارند اما جنس‌شان از نمک است. این غار تقریبا افقی است و شیب کمی دارد. غار نمکی فعلا طولانی‌ترین غار نمکی در کل جهان است.

«علیصدر» معروف ترین غار ایران

غار علیصدر

«علیصدر» معروف ترین غار ایران است که همین شهرت باعث افزایش تعداد بازدیدکنندگان شده است. این غار دریاچه ای پر بازدیدترین غار ایران است که هر سال بیش از دو میلیون نفر از آن بازدید می‌کنند. در این چند سال غار علیصدر به طور مفصلی نقشه برداری شده است و در دریاچه‌های آن هم غواصی اکتشافی انجام شده که با این حساب نقشه‌های کاملی از این غار به دست آمده است. برخلاف نظر عمو مردم، نقشه‌های غار علیصدر نشان می‌دهد که این غار طولانی ترین غار جهان نیست.

«کرفتو» یکی از غارهای دست کند و زیبای کردستان است

غار کرفتو

«کرفتو» یکی از غارهای دست کند و زیبای کردستان است که لقب بزرگ‌ترین غار دست کند ایران را گرفته است. این غار مربوط به دوران پیش از تاریخ است و کتیبه‌هایی به زبان‌های یونانی هم در آن پیدا شده است. این غار حتی در دوران اشکانی و ساسانی هم محل زندگی بوده است و حتی سفالینه‌های متعددی مربوط به قرون اسلامی – قرن ششم و هشتم – در آن پیدا شده است.

غار اسکلتی

غار کتله خور

تا به حال ۲۰ کیلومتر از غار «کتله خورد» در نزدیکی زنجان نقشه برداری شده است اما این کار هنوز به پایان نرسیده است. این غار افقی و چند طبقه است. بعضی از بخش‌های غار به چند متری زمین هم می‌رسد. گهگاه این نزدیکی آنقدر زیاد است که اسکلت‌های آرامگاهی در همان نزدیکی از چند متری زمین به داخل غار افتاده است.

در آغاز بهره برداری از این غار با استفاده از لودر و مواد منفجره ورودی و بخش‌هایی از غار را منفجر کرده بودند که دسترسی به آن راحت‌تر باشد. این کار از نظر علمی کاملا اشتباه بود چون به وضعیت غار آسیب جدی وارد می‌کرد. این روزها اما از غار خوب محافظت می‌شود و گردشگران از آن بازدید می‌کنند. سود بازدیدها از این غار به حساب شورای روستای گرماب واریز می‌شود.

غار رودخانه ای «قوری قلعه»

غار قوری قلعه

غار رودخانه‌ای «قوری قلعه» در پاوه، یک غار طولانی است که بر اثر ورود آب رودخانه به وجود آمده است. این آب بعد از ورود به داخل غار حوضچه‌ها و بریدگی‌های مختلفی را به وجود آورده است و در نهایت از سمت دیگری خارج می شود. محل خروج آب به اندازه‌ای بزرگ شده است که انسان می‌تواند از آن وارد غار شود.

غار «پراو

غار پراو

غار «پراو» را که در زبان مردم کرمانشاه به معنی آب است، گروهی انگلیسی در سال ۱۳۵۱ کشف کردند. این غار با ارتفاع ۷۵۲ متر تا قبل از غار جوجار به عنوان عمیق‌ترین غار ایران شناخته می‌شد. غار «پراو» در کوهی به همین نام قرار گرفته است و مسیر حرکت جریان‌های آبی و آهکی است. این غار در این حال یکی از حادثه خیزترین مناطق غاری ایران هم است و پنج نفر به خاطر اشتباهات انسانی و ابزار نامناسب در اینجا جان شان را از دست داده‌اند.

گروه‌هایی که جان شان را در این منطقه از دست دادند به اندازه کافی آموزش ندیده بودند و برای بازدید آماتوری به این محل آمده بودند که جان شان از دست رفت. این غار در حال حاضر ایمن سازی شده است و برای تمرین غارنوردان مورد استفاده قرار می‌گیرد تا کسانی که می‌خواهند در این رشته آموزش ببینند در یک محیط واقعی این کار را بکنند. این غار عمیق تا مدت‌ها مایه افسانه سرایی‌های متعدد بود و عده‌ای حتی ادعا می‌کردند که این غار به اندازه کهکشان راه شیری طولانی است.

این غار آهکی عمیق ترین غار ایران است

غار جوجار

این غار آهکی عمیق‌ترین غار ایران است که تا امروز نزدیک به ۱۰۹۷ متر از آن کشف شده است. این غار یکی از غارهای عمیق و جالب کرمانشاه است. به طور کلی در این منطقه از ایران بخش‌های آهکی فراوانی وجود دارد که بسیاری از غارهای آن هنوز کشف نشده‌اند. تیم کاشف این غار بعد از سه سال هنوز نتوانسته اینجا را به طور کامل نقشه برداری کند. اما تا همین جای کار ما با عمیق‌ترین غار ایران طرف هستیم که تغذیه کننده چند چشمه و سفره آب زیرزمینی بزرگ است.

مجله همشهری دانستنی‌ها

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz