حسین محجوبی

حسین محجوبی، نقاش و معمار فضای سبز در گفت‌وگو با رشت رویایی:
بازآفرینی سبزه‌میدان، می‌تواند سطح بصری و هویت‌مندی رشت را ارتقا دهد

رشت رویایی، محمد غلامی‌پور- شهرها به عنوان بستر زندگی انسان‌ها در گذار از سنت به مدرنیته دچار تغییر و تحولات بسیاری شدند که نه تنها بر سطح کیفی زندگی انسان‌ها تأثیر گذاشت بلکه نیازمند استانداردهای تازه‌ای در جهت رفع نیازهای مادی و معنوی ساکنانش شد. در این بین تحولات شهری، افزایش جمعیت و مسائل ناشی از آن، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به محیط‌زیست و اقلیم‌های طبیعی وارد آورد و کیفیت زندگی انسان‌ها را تحت شعاع قرار دهد. در نتیجه ایجاد محیط‌های مصنوعی همچون پارک‌ها به عنوان یکی از پارامترهای اصلی شهرسازی مورد توجه بیشتری قرار گرفت. امروزه اهمیت وجود فضای سبز در شهرها به حدی حائز اهمیت است که آن را با تأمین بهداشت محیط مکان‌های مسکونی مقایسه می‌کنند. فضای سبز شهری در ساختار کالبدی شهرها به عنوان بخش جاندار و شریان‌های اصلی به منظور توزیع روح و روان سالم زندگی به بخش‌های بی‌جان شهر مورد توجه قرار دارند. دیو اولریچ، استاد دانشگاه میشیگان و سردبیر مجله معتبر مدیریت منابع انسانی معتقد است: «مناظر طبیعی، بالقوه تمایل به کاستن میزان استرس دارند در حالی که مناظر ساخته شده موجود، بالفعل نه تنها از بهبود استرس ممانعت نمی‌کنند، بلکه خود می‌توانند سبب استرس شوند».

سرانه فضای سبز رشت از استاندارد لازم برخوردار است
استاندارد فضای سبز در دنیا برای هر فرد ۲۵ متر مربع است. در حالیکه این آمار در ایران برای هر فرد به ۹ متر مربع می‌رسد. هر چند برای تعیین سرانه فضای سبز باید به پارامترهای مشخصی چون متوسط مساحت مورد نیاز برای یک درخت، ویژگی‌های اقلیمی، کیفیت محیط‌زیست و تراکم نفر توجه کرد اما با دقت به این موارد می‌توان اذعان داشت که سرانه فضای سبز هر شهر شرایط ویژه خود را دارد و نمی‌توان سرانه فضای سبز یک شهر کویری را با یک شهر شمالی مقایسه کرد؛ زیرا این میزان تا حد زیادی به خصوصیات بیوکلیماتیک منطقه و اقلیم بستگی دارد. با نگاهی به سرانه فضای سبز تهران می‌توان به اهمیت این موضوع پی برد. در حال حاضر شهر تهران ۴.۶ متر مربع برای هر فرد فضای سبز دارد در حالیکه بر اساس مطالعات و بررسی‌های وزارت مسکن و شهرسازی، سرانه متعارف و قابل قبول فضای شهری در ایران بین ۷ الی ۱۲ متر مربع برای هر فرد است. و این آمار نشان می‌دهد که آلودگی هوای تهران چرا و چگونه مرز بحران را رد کرده و بر کیفیت مطلوب زندگی شهروندانش تأثیر گذاشته است. اگر تهران را یک اصل قرار دهیم، به راحتی می‌شود آینده شهرها را متصور شد. به خصوص کلان‌شهری مثل رشت که در سال‌های اخیر به دلیل تراکم بالای جمعیت و همچنین معضل ترافیک با شتاب زیادی میل به سمت شرایط بحرانی دارد. اما خوشبختانه سیاست‌های درست شهرداری در این حوزه باعث شد، سرانه فضای سبز که در سال ۹۲ به عنوان یکی از نقاط ضعف شهر رشت شناخته می‌شد، در حال حاضر به نقطه قوت این شهر بدل شود. مساحت فضای سبز رشت بالغ بر ۱۵۳ هکتار و سرانه فضای سبز آن چهار و دو دهم مترمربع بود که با احداث اکوپارک لاکان به مساحت ۴۵۰ هکتار این سرانه به ۱۰ مترمربع برای هر فرد رسید. هر چند به عقیده برخی کارشناسان، توزیع عادلانه فضای سبز در رشت اتفاق نیافتاده و بخش عظیمی از سرانه فضای سبز به تنهایی بر دوش باغ هنر و طبیعت افتاده است.

پتانسیل رودخانه زرجوب و گوهر دشت برای توزیع عادلانه فضای سبز
حسین محجوبی، نقاش گیلانی و معمار فضای سبز با اشاره به اینکه سرانه فضای سبز رشت از میزان قابل قبولی برخوردار است، می‌گوید: هر چند طبیعت بخش لاینفک شهرهای شمالی مثل رشت است، اما ضرورت عنصر طبیعت در معماری شهری به نسبت بیشتری احساس می‌شود. یعنی نمی‌توان رشت را با این شرایط اقلیمی با استانداردهای موجود در استان‌های دیگر مقایسه کرد. زیرا با افزایش جمعیت و تبعات ناشی از آن، نیاز به فضای سبز بیش از پیش احساس می‌شود تا از یک سو افزون بر سلامت جسمانی، موجب آرامش روان و ارتقای سطح کیفی زندگی شهروندان شود و از سوی دیگر در جهت ارتقای سطح بصری، هویت‌سازی و در نتیجه جذب گردشگر مؤثر باشد.

وی با اشاره به اینکه «باغ هنر و طبیعت» می‌تواند به یکی از اقدامات درخشان و ارزنده شهرداری بدل شود، افزود: این اقدام شهرداری جای بسی تقدیر دارد و نشان از آینده‌نگری و نگاه هوشمندانه شهردار رشت نسبت به معضلات زیست‌محیطی و پیامدهای افزایش جمعیت دارد. چنین پارکی اگر با معیارهای هنری و زیبایی‌شناسی منطبق بر شرایط اقلیمی طراحی شود، می‌تواند تبدیل به یک پارک ملی شده و در جهت توسعه پایدار شهر رشت نیز مفید باشد. همچنین همان‌طور که همگان استحضار دارند، شهر رشت با وجود رودخانه زرجوب و گوهر رود از پتانسیل بالقوه‌ای برای توزیع عادلانه فضای سبز و احداث تفرجگاه برخوردار است. و با آزادسازی حریم رودخانه و ایجاد فضای سبز، نه تنها سرانه فضای سبز رشت ارتقاء می‌یابد بلکه خدمات به شکل عادلانه‌تری توزیع می‌شود.

طراح پارک ساعی تهران، با اشاره به تراکم بالای جمعیت و افزایش بهای زمین در رشت، خاطر نشان کرد: احداث پارک‌های محله‌ای و منطقه‌ای، احداث فضاهای ورزشی و تفرجگاه‌های کوچک در محلات یک راهکار ضروری در برابر این معضل است. بدون شک پارک‌های محله‌ای نقش بسزایی در اوقات فراغت نوجوانان و جوانان و همچنین ایجاد شور و نشاط برای ساکنانش دارد.

حسین محجوبی

محجوبی در خصوص بازآفرینی سبزه‌میدان و انتقاداتی که از سوی برخی نسبت به آسیب رساندن به هویت و بافت تاریخی این میدان عنوان می‌شود، اظهار داشت: نباید نسبت به تغییرات موضع‌گیری کرد. تغییر و تحول بخشی لاینفک در حوزه شهرسازی بشمار می‌رود و نمی‌شود صرفاً به بهانه حفظ هویت و تاریخ دست روی دست گذاشت و شاهد تخریب روز افزون آن شد. بلایی که بر سر بسیاری از میراث فرهنگی و ابنیه‌های تاریخی ما آمده است. هر تغییری مطلقاً بد نیست، همانطور که مطلقاً خوب نیز. به نظر بنده بازآفرینی سبزه‌میدان،می‌تواند اقدامی مناسب در جهت ارتقاء سطح بصری و زیبایی‌شناسی این میدان تاریخی و همچنین حفظ و پر رنگ‌تر کردن هویت آن باشد. اما همه این‌ها منوط به نوع طراحی و اندیشه ایست که پشت کار قرار دارد. طراحی این میدان باید بر اساس شاکله اصلی و بافت تاریخی‌اش باشد تا با ایجاد یک فضای مدرن بتواند یادآور خاطرات و هویت گذشته‌اش باشد.

وی با تأکید بر وجود طرح جامع شهری، می‌افزاید: در شکل‌گیری معنای هویت‌سازی در شهرسازی مدرن، مطالعه پیشینه و تاریخ آن منطقه حائز اهمیت است و در این میان مجسمه‌ها و آثار هنری و ویژگی‌های معماری می‌تواند نقش پررنگی در هویت‌مندی فضا ایفا کند. بنابراین مجسمه‌های شهری می‌تواند در شکل‌گیری و همسویی با هویت موجود در فضا مؤثر باشد. به عنوان مثال قرار بود موزه هنرهای معاصر در سال ۵۷ در شهر رشت احداث شود که متأسفانه به دلیل بی‌توجهی مسئولین تا به امروز این مهم اتفاق نیافتاد. با توجه به اینکه گیلان از دیرباز در عرصه هنرهای تجسمی پیشگام بوده است نه تنها این نیاز بیش از پیش احساس می‌شود، بلکه می‌توان از این پتانسیل در راستای معماری شهری و استفاده مجسمه‌های شهری به منظور هویت‌مندی مناطقی مثل سبزه‌میدان یا پارک‌ها بهره‌مند شد.

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz