رشت و پاریس

تفاوت‌هایی که باعث گردشگرپذیر شدن شهر‌ها می‌شود
از پاریس تا رشت رویایی

رشت رویایی، مهدی بازرگانی – حدود ۴۵ میلیون نفر سالانه به پاریس سفر می کنند و سه میلون نفر به رشت؛ اما به راستی چه چیز باعث شده که یک شهر چنین برای مردم در سراسر دنیا خاطره انگیز باشد؟ میلیون ها گردشگر خارجی از سراسر جهان می آیند تا دوباره و چندباره پاریس را ببینند. مگر یک شهر که از همه جایش هزاران عکس و گزارش منتشر شده چه چیزی دارد که این جماعت سینه سوزان به سوی آن روان می شوند. با این رقم بازدیدکننده، پاریس  پربازدید کننده ترین شهر دنیا و عروس آنهاست.پاریس توانسته است لحظه های خاطره انگیزی برای مسافران و اقتصادی پویا برای شهرش بیافریند. گردشگری فرانسه مبتنی بر فرهنگ و هنر است. کشوری که خاستگاه بسیاری از مکتب های ادبی و هنری و زادگاه نویسندگان و شاعران بزرگ است.  وجود بیش از صد و چهل سالن تئاتر در پاریس به تنهایی می تواند نشان دهنده حجم فعالیت های هنری این شهر باشد. هزاران نویسنده و هنرمند معروفی که هم اکنون در پاریس زندگی می کنند، نویسندگانی که برنده نوبل ادبیات شده اند و آثارشان در سراسر دنیا ترجمه شده است؛ مجموعه اینها شخصیت فرهنگی پاریس را شکل می دهند. به همین دلیل برخی فرانسه را به اعتبار کارنامه اش از قرن هفدهم تا کنون “پاییتخت فرهنگی جهان” می دانند. اگرچه  پاریس به همین بسنده نکرده است و فرهنگ آن با اقتصاد نیز همراه است. این شهر همچنین بزرگ ‌ترین شهر اقتصادی اروپا و پنجمین شهر اقتصادی جهان از نظر سطح تولید ناخالص داخلی است.

اما  رشت شهری در شمال ایران که با باران های نقری اش معروف است چقدر گردشگر به خود جذب می کند؟ چه مقدار آن داخلی و چقدرش خارجی است؟ وضع فرهنگ و هنر به لحاظ  زیرساخت ها در آن چگونه است و برای اماکن تاریخی مهم آن چقدر مشتری وجود دارد؟ بر طبق آمار رشت سالانه حدود ۳ میلیون جمعیت را که بیشترشان گردشگر داخلی اند در خود می پذیرد. کل گردشگرانی که وارد استان گیلان می شوند، شش میلیون و ششصد هزار نفرند که بخش عمده ای از آنها از رشت دیدن یا از آن عبور می کنند. در کل هشت و نیم درصد از اماکن گردشگری گیلان متعلق به رشت است و با این وصف از دیدگاه بسیاری از کارشناسان مقدمات زیربنایی جهت توسعه گردشگری در رشت مهیاست. بنابر این تنها تلاش و برنامه ریزی مبتنی بر عقلانیت است که می تواند رشت را به آن هدف نزدیک کند.

رشت و پاریس: تفاوت هایی که وجود دارد
بدون شک پاریس را با آن موقعیت خاصش در قلب اروپا نمی توان با رشت مقایسه کرد و انتظار داشت که رشت از این مقایسه سربلند بیرون آید. هدف این گزارش هم این نیست که دو جهان بسیار متمایز را روبروی هم بنهد. در این گزارش ما می خواهیم ببینیم که چه چیز باعث شده است پاریس این جایگاه را پیدا کند و آیا تجربه آنها در گردشگری می تواند به کار ما بیاید. ما می دانیم که پارس میلیون ها توریست خارجی دارد، گردشگرهایی از جنس مختلف که برخی در کار رودخانه ها از طبیعت لذت می برند و برخی در قبرستان ها دنبال مقبره بزرگان می گردند.

رشت اما چه؟ در گردشگری، چه داخلی و چه خارجی وضع چندان مطلوبی ندارد. بر اساس آمارها حتی در ایران نیز  سفر به رشت، کم هزینه ترین سفرهاست و بیشتر عبوری است. یعنی مسافر به دلیل نبود امکانات مختلف در آن ایست(اقامت شبانه) نمی کند. طبق آمار موجود بیشتر سفرها در شهرستان‌های مشهد، تهران، قم، ساری، شیراز، اصفهان و چالوس از نوع سفرهای با اقامت شبانه و عمده سفرها در شهرستان‌های رشت، قزوین و بندرانزلی از نوع سفرهای بدون اقامت شبانه بوده است.

یک مقایسه کوچک به لحاظ وضعیت محیط زیستی نیز می تواند ما را متوجه عمق این تفاوت کند. در حالی که پاریس با دارا بودن ۴۷۸۰۰۰ درخت سرسبزترین پایتخت اروپا شناخته شده، رشت با وضع فاجعه بار رودخانه های زرجوب و گهر رود، آلوده ترین رودخانه های جهان را در خود جای داده است. در حالی که پاریس از سیستم حمل و نقل شهری و متروی فوق العاده ای برخوردار است، رشت سالهاست با معضل ترافیک دست به گریبان است. خیابان هایی که ظرفیت شهروندان رشتی را هم ندارد، چه رسد به مسافران بیرونی. و نکته مهم تر اینکه پاریس با هتل ها و مسافرخانه های متنوع با قیمت های گوناگون گردشگر را آزاد می گذارد. مسافران پاریس می توانند با در نظر گرفتن دبودجه خود مکانی جهت اقامت بیابند، اما رشت چه با قیمت بالا و چه با قیمت پایین، نمی تواند امکانات و خدمات شایسته به مسافران ارائه دهد.

حال اگر این تفاوت ها را کنار بگذاریم رشت ما چه جاذبه ها و موقعیت هایی دارد که با سرمایه گذاری بلندمدت در آن بتواند جایگاه ممتازی در گردشگری پیدا کند؟ مقایسه ای بین شباهت های سایت های گردشگری در پاریس و رشت، می تواند نمونه هایی جهت تبدیل رشت به یک شهر استثنایی و به لحاظ گردشگری توسعه یافته بدست دهد. شاید در آینده دور، رشت رویایی ای که امروز تصویرش می کنیم واقعی شود.

ار برج ایفل تا میدان شهرداری

میدان شهرداری و برج ایفل

برج ایفل که از عجایب هفت گانه دنیا به حساب می آید در مرکز  پاریس قرار گرفته است. جالب است این برج که ارتفاعی نزدیک به ۳۲۴ متر دارد، با تمام زیبایی اش با امکانات محدودی ساخته شده است. از بلندای این برج همه جای پاریس به خوبی دیده می شود و شناخته شده ترین وشاید پر بازدید ترین بنای جهان است. گفته می شود ۲۰۰ میلیون نفر تا کنون از این برج دیدن کرده اند. این بنا با ارتفاع بسیار بلند و نوآورانه بودن طرح آن، بخوبی جایگاه رفیع و ویژه پاریس را روایت می کند.

اما مجموعه میدان شهرداری رشت به همراه برج ساعت و ساختمان های وابسته به دوره پلوی اول باز می گردند. از سال های ۱۳۰۵ به بعد رشت صاحب بلدیه جدید شده است. این ساختمان ها با الهام از معماری نئوکلاسیک اروپا ساخته شدند و نمادی از روح مدرنیستی حاکم بر دوره پهلوی اول بودند. مجموعه میدان شهرداری در کنار سبزه میدان و خیابان هایی که در طرح پیاده راه سازی از عبور اتوموبیل منع شده اند، یک محیط استثنایی گردشگری است که در تمام شمال ایران نظیر ندارد. شهرداری و خیابان های منتهی به آن در طرح توسعه جدید، کاربری دوگانه فرهنگی و تجاری در مسیر توسعه گردشگری پیدا خواهند کرد.

از کلیسای جامع نوتردام تا امامزاده هاشم

کلیسای جامع نوتردام و امامزاده هاشم

از میان همه جاذبه های گردشگری شهر پاریس، کلیسای جامع نوتردام جذابیت زیبایی شناختی و معنوی متفاوتی برای گردشگران دارد. کلیسای جامع نوتردام به خاطر معماری زیبایش شهرتی جهانی دارد و قدمت هفتصد ساله آن بر این زیبایی و حیرت گردشگران می افزاید. این ویژگی ها سبب می شود سالانه بیش از ۱۰ میلیون نفر از این کلیسا دیدن کنند و خاطره زیبای آن را به ذهن بسپارند. خاطره ای که شاید در فرانسه سکولار در کمتر جایی به اشتراک گذاشته شود.

در کلیسای نوتردام هم سبک معماری به شکلی است که بیننده را متقاعد کند پدیده بی نظیری را می بیند هم تاریخ طولانی ساخت بنا. نکته اینجاست که پاریس گردشگرانش را متقاعد می کند که “بهترین ها” را در اینجا می بینند. استثنایی بودن کلیسای نوتردام به بزرگی ناقوس این کلیسا است که بزرگترین ناقوس جهان است. نوتردام در زبان فرانسه به معنای «بانوی ما» است. نوتردام دو برج دوقلو با ارتفاع حدود ۷۰ متر دارد. ناقوس کلیسا در برج سمت راست تعبیه شده است و برای رسیدن به آن باید حدود ۲۰۰ پله سنگی را بالا رفت. در حیاط کلیسای جامع کاتولیک ها، یکصد مجسمه سنگی از پادشاهان فرانسه و  مجسمه‌هایی از مسیح مصلوب، مریم مقدس، کنده کاری ها، نقاشی روی چوب و دیوار و تصاویری از مسیح در همه جای سالن داخلی کلیسا قرار دارند. کلیسای نوتردام را «بانوی پاریس» نیز می نامند. داخل این کلیسا به قدری زیبا، عظیم و شگفت آور است که انسان تصور می کند وارد قصری عظیم شده است.

اما در رشت چه زیارتگاه یا مکان مذهبی شگفت انگیزی (با لحاظ شاخص های معماری) وجود دارد که بتواند گردشگران را برای دیدن بنای آن متقاعد کند. به لحاظ ارزش معماری کمتر فضایی هست که هم وجه تاریخی و هم بعد زیبایی شناختی و هنری را در کنار هم داشته باشد. امکنه مذهبی در رشت بیشتر کارکرد زیارتی برای زائران بومی و مسلمان دارد. این بقعه ها فاقد آن شکوه زیبایی شناختی برای جلب گردشگر خارجی است. نمونه خوب برای این مجموعه از زیارتگاه ها در رشت، بقعه خواهر امام  و یا امام زاده ابراهیم است که جملگی نیاز به بازسازی و مرمت اساسی دارند.

از موزه لوور تا موزه رشت

موزه لوور و موزه رشت

موزه لوور پاریس در سال ۱۷۳۹ میلادی تاسیس شده و بیش از ۳۵ هزار اثر هنری در آن نگهداری می شوند. بخش عظیمی از این انتقالات مربوط به دوره استعمار فرانسه است و قاچاقچیان آثار باستانی به هر شکلی که شده توانستند آنها را از کشورهای مختلف خارج کنند و به پاریس برسانند. این موزه در واقع انبار غنایم جنگی در زمان امپراطوری ناپلئون بوده است و در گذشته موزه ناپلئون نام داشته است. به هر حال چه خوشمان بیاید و چه نه، امروزه یکی از مشهورترین موزه های جهان در پاریس واقع شده است. برای همه آنها که نام موزه را شنیده اند، نام لوور اولین چیزی است که به خاطر می آید، تابلوی مونالیزا اثر داوینچی است که آن هم در این موزه نگهداری می شود.

بنای موزه رشت هم که قدمتی هفتاد ساله دارد ارزشی میراثی دارد. این ساختمان در دوره مشروطه و جنگل، خانه یکی از رجال بزرگ مشروطیت گیلان یعنی میرزا حسین خان کسمایی بوده است.  امروز بخشی از آن موزه مردم شناسی گیلان است و بخش دیگر موزه باستان شناسی است که آثار و اشیای تاریخی قدیمی را در خود حفظ کرده است.

از کتابخانه ملی فرانسه تا کتابخانه ملی رشت

کتابخانه ملی فرانسه و کتابخانه ملی رشت

کتابخانه ملی فرانسه که در پاریس قرار دارد، از بزرگ‌ترین کتابخانه های تاریخی جهان است. اکنون بیش از بیست میلیون جلد کتاب در آن نگهداری می‌شود و تاریخ تاسیس آن به سال ۱۳۶۸ میلادی بازمی‌گردد. در برابر کتابخانه ملی رشت که قدمتی بیش از صد سال دارد با ساختمانی زیبا در ورودی خیابان علم‌الهدی قرار دارد شایسته ذکر است. این کتابخانه دارای ۱۵۰ هزار جلد کتاب چاپی و ۱۷۵۰ جلد کتاب خطی است که برخی از آنها منحصر به فرد هستند. البته تفاوت صوری و محتوایی این دو با هم از زمین تا آسمان است.

از خیابان شانزلیزه تا خیابان شیک

خیابان شانزلیزه و خیابان شیک

از جمله مشهورترین مناطق سیاحتی پاریس خیابان شانزلیزه است. خیابانی برای قدم زدن و خرید کردن، پر از کافه ها و رستوران ها و برنده های معتبر، با سیمایی بسیار زیبا و شیک. این خیابان، شیک ترین و البته مشهورترین خیابان پاریس به شمار می رود. معنی شانزلیزه که ریشه یونانی دارد، «بهشت روی زمین» است. پارک ها و گل کاری های این خیابان نیز از جمله جاذبه های آن هستند. علاوه بر سالن های سینما و تئاتر، کافه و رستوران، فضاهای سبز و پارک های سرسبزی دارد که مکان های خوبی برای تفریح و استراحت به شمار می روند. در تهران هم خیابانی به نام شانزلیزه وجود دارد. خیابان شیک در رشت که امروزه هم افواها به این نام خوانده می شود چنین کارکردی را تداعی می کند. شاید رشت با سبک زندگی شاد و خوشگذران مردمانش، در تولید چنین فضایی بی تاثیر نباشد.

از آرامگاه پانتئون پاریس تا سلیمانداراب

آرامگاه پانتئون پاریس و سلیمانداراب

آرامگاه پانتئون پاریس در حقیقت یک اثر تاریخی قدیمی است که قدمت بسیار طولانی دارد. کلمه پانتئون در لغت به معنای «همه خداها»ست. این آرامگاه ساختمان بسیار قدیمی و زیبایی دارد و با همه بناهای معمولی متفاوت است. داخل این آرامگاه، به سبک  معابد یونانی ساخته شده است و از جمله جاذبه های آن باید به چند صد پله ای اشاره کرد که برای رسیدن به بالای هرم گنبدی شکل وجود دارند. آرامگاه پانتئون ابتدا کلیسا بوده، بعد به مقبره و آرامگاهی برای مردگان تبدیل شد. دوباره ناپلئون آن را به کلیسا تبدیل کرد و بعدها دوباره به محلی برای دفن بزرگان علم و سیاست تبدیل شد. در این آرامگاه، بزرگانی همچون امیل زولا، ویکتورهوگو، ماری کوری، الکساندر دوما  ودیگران آرمیده اند.

اما سلیمانداراب رشت جایی است که کم از هیچ آرامستانی ندارد. شمار زیادی از چهره های برجسته تاریخ رشت در آن آرمیده اند. در این میان چهره های فرهنگی  و سیاسی زیادی از عصر مشروطه و جنگل، مثل میرزا حسین خان کسمایی، ابراهیم فخرایی و خود میرزا کوچک خان دیده می شوند. این مکان با در بر داشتن این تعداد از مشاهیر، تاریخ صد ساله اخیر گیلان را بخوبی روایت می کند. گردشگران فرهنگی همانطور که به گورستان های پاریس می روند و چهره های برجسته ادبی و هنری و ساسی را می بینند، می توانند با دیدار از سلیمانداراب بخشی از مبارزات عدالت خواهانه مردم این خطه را در خاطر بسپرند.

از پارک لوکزامبورگ پاریس تا پارک محتشم

پارک لوکزامبورگ پاریس و پارک محتشم

پارک لوکزامبورگ را باید کنار باغ محتشم نهاد. رشت تاریخ بلندی در باغ های گل دارد که اکنون فراموش شده است. پارک لوکزامبورگ دومین پارک بزرگ شهر پاریس است که در نزدیکی دانشگاه سوربن واقع شده است. مساحت این پارک حدود ۵۵ هکتار است و در سال ۱۶۱۲ میلادی طراحی و ساخته شده است. در قرن ۱۹ میلادی بود که درب پارک به روی عموم گشاده شد و امروزه به یکی از مکان های گردشگری مهم و پربازدید شهر پاریس تبدیل شده است. فضای این پارک بسیار زیبا و چشم نواز است، در مرکز پارک استخری هشت ضلعی و کاخ معروف لوکزامبورگ نیز در آن قرار دارد. پارک دو فواره معروف دارد. این فواره ها دومدیسیس و دو آبزرویتور نام دارند. یکی از آنها در قسمت جنوبی پارک است و و در آن مجسمه ای با نقش کره زمین قرار دارد.

باغ محتشم  هم که در جنوب شهر رشت قرار دارد، در سال ۱۳۲۷ قمری توسط صادق اکبر محتشم الملک ملقب به سردار معتمد از مالکین و حکام گیلان ساخته شد. طرح اولیه آن مطابق الگوی باغ بزرگ طرابوزان  بوده است.این بوستان مساحتی بالغ بر ۱۴۰ هزار متر مربع دارد که با تعداد زیادی اصله درخت، خیابان‌های مشجری پدید آورده است. دقت در خیابان‌بندی و رعایت فواصل درختان و دقت در محوطه‌سازی و بهره‌گیری از روش‌های علمی در احداث این پارک موجب گردیده مکان مزبور به یکی از زیباترین پارک‌های ایران از زمان احداث تاکنون تبدیل گردد. همچون پارک لوکزامبورگ که در وسط خود کاخ لوکزامبورگ را جای داده، باغ محتشم نیز عمارت کلاه فرنگی  را در ضلع جنوبی خود قرار داده است. مضاف بر اینها این باغ از امکانات متنوعی نظیر وسایل بازی کودکان، شهربازی، کتابخانه و زمین‌های ورزشی برخوردار است که آن را در میان  سایر سایت های گردشگری ممتاز می کند. باغ محتشم که امروزه به پارک شهر شهرت دارد، از سال‌های دور برای مردم استان گیلان و به خصوص شهر رشت که اوقات فراغت را با گردش در خیابان‌های مشجر آن سپری می‌کردند، مکانی آشناست.منقول است مظفرالدین شاه قاجار در سال ۱۳۲۰ قمری به هنگام عزیمت به دومین سفر فرنگستان که به رشت آمده بود از باغ محتشم به جهت تماشای ورزا جنگ یا همان گاو بازی دیدن کرده است. مردم که به استقبال شاه می رفتند، این کار را به گیلکی”شا تماشا” می نامیدند.

بر این فهرست مشابهت ها و تفاوت ها می توان موارد دیگری را افزود، به لحاظ اجتماعی، استاندارهای زندگی، میزان سلامت و امید به زندگی، وضعیت طلاق و آسیب های اجتماعی دیگر. تفاوت های رشت و پاریس اگرچه مشهود است اما پیوستگی هایی میان اقتصاد و شاخص های توسعه فرهنگی را در پاریس و رشت می توان دید. رشت به لحاظ اقتصادی ضعیف است و توان برنامه ریزی فرهنگی برای آینده خود را ندارد. درست برعکس پاریس که با ذهنی سرشار از ایده به سراغ فرهنگ می رود. با برگزاری جایزه ها و رونق دادن به بازار هنر و فرهنگ، در کنار اقتصادی که دوام فرهنگ را تضمین می کند.

بی شک برای ما توسعه گردشگری تنها راه حل نیست. باید در توسعه صنعتی و کشاورزی نیز مثل بسیاری شهرها و مناطق دیگر سرمایه گذاری کرد. برای پر کردن این شکاف باید ایده های نو داشت و عقلانیت را با برنامه ریزی توسعه گره زد. راه آینده آشکار است و رشت اگر بخواهد می تواند در یک دوره بلند مدت با برنامه ریزی به رویایش دست پیدا کند.

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz