محمد غلامی‌پور

محمد غلامی‌پور
احیای کاروانسراهای رشت در راستای توسعه پایدار گردشگری

رشت رویایی – توسعه گردشگری شهرها رابطه موازی با بافت‌های تاریخی دارند؛ و احیای بافت تاریخی می‌تواند به شکوفایی صنعت گردشگری تبدیل شود. بافت تاریخی به عنوان بخشی از سرمایه هر شهر، عنصری حائز اهمیت است که نه تنها در هویت‌مندی و تداوم خاطرات جمعی بلکه در ارتقای سطح بصری و زیبایی‌شناختی شهرها تأثیر بسزایی دارد.

با گسترش صنعت توریسم،پتانسیل‌های بالقوه بافت‌های تاریخی می‌توانند موجب پویایی و روح بخشیدن به شهرها شوند. اما متاسفانه صنعت گردشگری در گیلان و مرکز استان، شهر رشت، به دلیل رویکرد و نگاه نادرست به سمت ظرفیت‌های طبیعی و مصنوعی سوق داده شده و سیاست‌های کلان غالباً تمایلی بر بازسازی و احیای بافت تاریخی و استفاده از پتانسیل بالقوه این حوزه نداشته است. با یک مقایسه ساده بین مدیریت شهری اصفهان و صنعت توریسم در این شهر با شهر رشت،می‌توان فهمید که بافت تاریخی تا چه حد می‌تواند مورد توجه گردشگران و مدیریت شهری برای دستیابی به توسعه پایدار باشد.

کاروانسرا رشت

کاروانسرا سعادت – رشت

بدون شک بیش از سه چهارم گردشگران شهرهایی مثل اصفهان، کاشان، تبریز که در نمودار گردشگری کشور جایگاه قابل توجهی دارند و موفق شده‌اند که توسعه گردشگری خود را به مرحله‌ی پایداری برسانند، به بافت تاریخی آنها مربوط می‌شوند. در حالیکه با نگاهی اجمالی به صنعت گردشگری رشت که بر خلاف آمارسازی‌ها و کمیت‌گرایی‌ها، هنوز به توسعه‌مندی و پایداری دست نیافته، می‌توان جای خالی تنوع کاربری در صنعت گردشگری رشت را حس کرد. متاسفانه سیاست‌های مدیریت شهری و تصمیم گیری‌های کلان استانی به شکلی نبوده است که گردشگری گیلان را به سمت هدفمندی و پایداری سوق دهد.

وفور جاذبه‌های طبیعی و آب و هوای خوش، بسیاری از گردشگران را به سمت رشت سوق می‌دهد اما متاسقانه حجم بالایی از این گردشگران به دلیل عدم پایداری و هدفمند بودن، تاثیری چندانی در توسعه گردشگری رشت ندارند. و از سوی دیگر نمی‌توان هجوم این گردشگران را در زمان پیک گردشگری به سیاست‌های مدیریت شهری نسبت داد. زیرا ما نتوانسته‌ایم شهر رشت را به درستی و از ابعاد مختلف به گردشگران معرفی کنیم و میزان زیادی از مسافران صرفاً برای بازدید از دریا و کوه و جنگل است که به گیلان سرازیر می‌شوند و گذرشان به ناچار به شهر رشت هم می‌افتد. در حالیکه رشت در قدیم به عنوان دروازه اروپا شناخته می‌شد و به دلیل فرهنگ غنی، موقعیت جغرافیایی و شرایط زیست محیطی همیشه مورد توجه گردشگران، تاجران و سیاحان خارجی بود و سفرنامه‌های بسیاری در مورد رشت توسط سیاحان نوشته شده است. رشت در تاریخ تحولات اجتماعی همیشه در کشور پیشرو بوده است. توسعه تجاری در قدیم و صادرات محصولات بومی به اروپا در گذشته، زمینه ساز تحولات اجتماعی بسیاری در رشت بود و به‌واسطه آن اولین هتل، اولین سالن‌های نمایش، سینما، داروخانه شبانه‌روزی و غیره در این شهر شکل گرفت.

کاروانسرا رشت

بازارها و کاروانسراهای رشت یکی دیگر از بخش‌های تاریخی این شهر به‌حساب می‌آید که در گذشته مورد توجه بسیاری بود و امروزه می‌شود از پتانسیل آنها جهت احیا و توسعه پایدار گردشگری سود جست. بازار بزرگ و تاریخی شهر رشت، بخشی از بافت قدیمی و تاریخی مرکز شهر را که در طرف غرب محله صیقلان است، یکی از ظرفیت‌های بالقوه این شهر محسوب می‌شود. با نگاهی به بازارهای رشت در گذشته می‌توان وجود کاروانسراها، مساجد، تجارتخانه، سرا، تیمچه، طاقی‌های بزرگ و کوچک و غیره را دید.این‌ها عناصر مهمی در بافت تاریخی رشت محسوب می‌شوند که با بازسازی آنها می‌تواند مورد توجه بسیاری از گردشگران قرار گیرد. این کاروانسرا در ضلع شمالی بازار رشت جنب مسجد حاج مجتهد قرار دارد و از طریق دالان جنوبی و شرقی به کاروانسرای طاقی بزرگ و راسته گونی فروشان و کاروانسرای ملک مرتبط است و همچنین از طریق دالان شمالی به مسجد حاج مجتهد خیابان شریعتی راه دارد. کاروانسرای محتشم همانند دیگر کاروانسراها در بافت ۲۴ هکتاری بازار رشت در سال ۱۳۰۰ ساخته شده و در ضلع شمال غربی آن کاروانسرای گلشن و ضلع غربی آن بازارچه عطاران قرار دارد. اکثر کاروانسراهای رشت در دوره قاجاریه و اوایل دوره پهلوی ساخته شدند و به عنوان کانون‌های بازرگانی این شهر محسوب می‌شدند. با توجه به ویژگی‌های معماری این کاروانسراها و همچنین شکل بازارهای سنتی گیلان و فرهنگ و آداب رایج در آن، امکان ایجاد کاربری‌های تاریخی در حوزه گردشگری رشت وجود دارد.

شهرداری می‌تواند با احیا و بازسازی این کاروانسراها و راه‌اندازی تجارتخانه‌ها به همان شکل و شیوه معماری قدیم، باب جدیدی در صنعت گردشگری رشت بگشاید. احیای بافت‌های تاریخی رشت، به عنوان قلب تپنده شهر، می‌تواند از اهمیت بالایی برخوردار باشد. با توجه به رویکرد جدید شهرداری در ایجاد پیاده‌راه‌ها و مسیرهای پیاده گردشگری، علاوه بر اینکه این اقدام به عنوان راهکاری مناسب، می‌تواند در جهت معرفی ارزش‌های موجود در بافت تاریخی رشت مؤثر باشند، بلکه سبب تزریق حیات به این بافت‌ها خواهد شد.

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz