خانواده‌های ایرانی ۲۰ دقیقه حرف می‌زنند

رشت رویایی- کم حرف می‌زنیم. ظاهرا کنار هم می‌نشینیم اما شاید ۱۰جمله هم با هم حرف نمی‌زنیم. دیگر خبری از قصه‌ها و خاطره‌ها و درد دل‌ها و گفت‌و‌گوهای طولانی نیست.

به گزارش اطلاعات، قدیمی‌ترها خاطره‌های زیادی از دور همی‌های خانوادگی دارند اما الان کمتر نشانه‌ای از آن روابط قدیمی در خانواده‌ها وجود دارد. پدر و مادرها و بچه‌ها کمتر با هم حرف برای گفتن دارند و آمارها نشان می‌دهد میزان حرف زدن ما با هم بسیار کم شده و همین کم حرف زدن زنگ خطری را برای بنیان خانواده‌های ایرانی به صدا درآورده است. مساله‌ای که می‌تواند زمینه‌ساز بسیاری از مشکلات جدی خانوادگی و حتی آسیب‌های اجتماعی باشد.

شبکه‌های اجتماعی مهمترین مقصر!
آخرین آمار نشان می‌دهد میزان گفتگو در خانواده‌های ایران به ۲۰دقیقه رسیده است در صورتی که چند سال پیش این زمان ۲ساعت بود. آنچه به عنوان دلیل این مساله در نگاه اول به نظر می‌آید اقبال مردم و خانواده‌ها به شبکه‌های اجتماعی است. اینکه اکنون گفت و گوهای خانوادگی در تلگرام و اینستاگرام و…انجام می‌شود و فضای گفت‌و‌گوها تغییر کرده است. معصومه ابتکار معاون امور زنان و خانواده رئیس‌جمهوری می‌گوید: «امروز با انقلاب دیجیتال نمی‎‌‎توانیم روابط فردی و اجتماعی را مانند ۱۰سال پیش داشته باشیم. اینک گفت‌‌گوی خانواده‌ها از طریق شبکه‎‌‎های اجتماعی انجام می‎‌‎شود که آفت بزرگی برای همه جوامع است زیرا روابط انسانی و عاطفی باید درقالب خانواده شکل بگیرد.»

شاید با مشغله‌های زندگی امروز ارتباط با فامیل چندان زیاد نباشد اما مساله اینجاست که بحران گفتگو بین والدین و فرزندان به وجود آمده است.

منصور وثوقی جامعه شناس درباره دلایل کاهش گفتگو بین اعضای خانواده‌های ایرانی می‌گوید: «گسترش وسایل ارتباط جمعی و نیز گسترش ارتباط با سازمان‌ها و نهادهایی غیر از خانواده باعث شده است خانواده از حالت سنتی خود خارج شود همین موضوع بد کم شدن ارتباطات میان اعضای آن نیز تاثیر گذاشته است. تفاوت میان نسل‌ها که از تفاوت طبیعی و تفاوت مشاغل و سطح تحصیلات فرزند با پدر و مادر خود نشات می‌گیرد نیز در تضعیف ارتباطات اثر منفی گذاشته است. به عنوان مثال این روزها اعضای خانواده به دلیل همین تفاوت‌ها کمتر درباره اتفاقات روز با هم حرف می‌زنند و این وضعیت به کم شدن صمیمیت در اعضای خانواده می‌انجامد.»

وقتی گفت‌و‌گوهای روزمره بین اعضای خانواده کم می‌شود کم کم خبری از با هم وقت گذراندن و تفریحاتی که قبلا داشتیم نیست و باید با هم پارک رفتن، سینما رفتن و میهمانی رفتن را هم به خاطره‌ها بسپاریم. به نظر می‌رسد ترجیح می‌دهیم اوقات فراغت مان را هم در همین شبکه‌های مجازی یا با دوستان بگذرانیم و نه خانواده‌ها.

مرتضی موسوی پژوهشگر علوم اجتماعی می‌گوید: «پرکردن تمام وقت مفید خانواده‌ها با شبکه‌های مجازی اوقات فراغت فعال را به منفعل تبدیل کرده. همه اعضای خانواده کنار هم هستند اما هر کسی سرش را با موبایل خود و شبکه‌های اجتماعی سرگرم کرده است.»

البته خیلی از کارشناسان تقصیر به وجود آمدن این شرایط جدید را تنها به گردن فضای مجازی نمی‌اندازند و معتقدند بیشتر از آن که فضای مجازی سکوت را در خانواده‌های ایرانی حاکم کند، نداشتن مهارت سخن گفتن و ایجاد بهانه برای حرف زدن سبب شده میانگین زمان گفتگو در خانواده‌های ایرانی کاهش پیدا کند

از سردی روابط تا آسیب‌های اجتماعی
کم شدن گفتگو در خانواده‌ها را نباید دست کم بگیریم و از کنار آن ساده بگذریم. بسیاری از مشکلات اجتماعی و خانوادگی از همین جا آغاز می‌شود و به ادامه این روند باید منتظر مشکلات بیشتری در سطح جامعه باشیم. اولین اثر آن این است که وقت فرزندان به جای اینکه با حضور در خانواده بگذرد در کنار یا در گفتگو با افرادی پر می‌شود که معلوم نیست افراد موجهی برای ارتباط باشند. به گفته روانشناسان وقتی تعامل در خانواده انجام نمی‌گیرد این ارتباط با گروه همسالان و یا در مورد بدتر با ارتباطات ناسالم ادامه پیدا می‌کند.

مجید ابهری استاد دانشگاه و آسیب شناس علوم رفتاری می‌گوید: «امروز شاهدیم ۶۵درصد خانواده‌ها با هم کنار سفره نمی‌نشینند و این وضعیت آینده خانواده‌ها را به سردی و جدایی می‌کشاند.»

به گفته روانشناسان وقتی تعامل و گفت و گوهای کلامی در زندگی کم می‌شود، خانواده‌ها فرصت دیدن نکات مثبت و منفی همدیگر را از دست می‌دهند و در خانواده‌هایی هم که گفت‌‌وگو و تعامل‌ها کم باشد افراد بخصوص زنان به دلیل اینکه فرصت گفت وگو در خانواده را پیدا نمی‌کنند، به مرور دچار افسردگی شده و مردها نیز به سمت پرخاشگری پیش می‌روند، در نتیجه این کمبودها ناخواسته به محیط اجتماع کشیده شده و انواع آسیب‌های اجتماعی را به دنبال خواهد داشت.

به گفته دکتر طاهره محمدی جامعه‌شناس ریشه بسیاری از آسیب‌های اجتماعی و خانوادگی نبود یک سازه مناسب برای گفت و گوی موثر است. او می‌گوید: «متاسفانه فرهنگ گفتگو به دلایلی در جامعه و خانواده‌های ما روز به روز کاهش پیدا می‌کند. در واقع وقتی در خانواده امکان ابراز بیان و گفت و‌گوی راحت برای اعضا وجود نداشته باشد به مراتب ارائه راه حل و پیشگیری از بروز مشکلات بزرگتر نیز صورت نمی‌گیرد در نتیجه افراد درونیات خود را به شکل‌های مختلف نظیر خشونت، اعتیاد، طلاق، انواع پرخاشگری‌ها در جامعه ابراز می‌کند و به مراتب آن نیز میزان آسیب‌های اجتماعی افزایش پیدا می‌کند.در صورتی که افراد با برنامه‌ریزی‌های دقیق برای ایجاد فضاهای گفتگو فعال در خانواده فرصتی کافی برای گفتگو ایجاد کنند، امکان اینکه افراد اتفاقات و مشکلات شخصی زندگی خود را در خانواده مطرح و از بزرگترها در رفع این چالش‌ها کمک بگیرند بیشتر می‌شود و در این صورت دیگر فرد مجبور نیست که مشکلات شخصی خود را با در اجتماع با گروه‌های همسال در میان بگذارد در این‌صورت ریشه بسیاری از آسیب‌های اجتماعی در جامعه کاسته می‌شود.»

از کنار هم نگذریم!
شاید تنها راهی که برای حل این مساله به ذهن مان می‌رسد کم کردن زمان استفاده از گوشی‌های هوشمند و حضور در شبکه‌های اجتماعی است. این قدم بزرگی است اما همه تنها راه حل نیست. می‌توانیم زمان خاصی را برای استفاده از اینترنت در خانه در نظر بگیریم و اعضای خانواده را راضی کنیم به این زمان پایبند باشند و در زمان‌هایی مثل خوردن شام و ناهار از گوشی‌هایشان استفاده نکنند. اما مساله اینجاست که باید فضای خانه به شکلی باشد که اعضای خانواده به راحتی بتوانند از گوشی‌هایشان دل بکنند و همراه خانواده شوند وگرنه قانون‌های خانوادگی نمی‌توانند میل افراد خانواده را به شبکه‌های اجتماعی کم کنند و وادارشان کنند با هم به گفتگو بنشینند.
این همان چیزی است که کارشناسان به آن اشاره می‌کنند. اینکه ما حرف زدن با یکدیگر را بلد نیستیم و باید این مهارت را یاد بگیریم. پدر و مادرها باید یاد بگیرند شنونده خوبی باشند و گفتگو با فرزندان را به دور از مقایسه‎‌‎ها، سرزنش، تحقیر‎‌‎ها، صحبت‎‌‎کردن از دیگران و… انجام دهند. اینکه سعی کنید با فرزندان‌تان مطابق اصول روانشناسی گفتگو کنید و با آنها رفیق باشید کم کم فضای خانواده را گرم‌تر می‌کند و آنها پس از مدتی بیشتر و بیشتر دوست دارند در خانواده وقت بگذارنند و با شما حرف بزنند. البته این قواعد تنها مخصوص والدین و فرزندان نیست. گفتگو با همسر هم باید مطابق با همین اصول باشد و بدون تلاش برای وادار کردن همسرتان به پذیرفتن نظر و عقیده شما با او حرف بزنید. اینکه همسرتان بداند هر زمانی می‌تواند روی حرف زدن با شما حساب کند بدون اینکه با واکنش بدی مواجه شود او را برای حرف زدن تشویق می‌کند.

فرصت‌های مختلفی مثل زمان خوردن شام و ناهار، روزهای تولد و روزهای تعطیل را از دست ندهید. حتما سعی کنید برای یکی از وعده‌های غذایی همه دور هم جمع شوید. زمانی را بگذارید که هر شب افراد خانواده از کارهای روزمره شان با هم حرف بزنن و مشکلات شان را بازگو کنند. به آنها اطمینان بدهید که در خانواده دلسوزانه برای حل مشکلات آنها تلاش می‌کنید و گوش شنوایی هستید. در فرهنگ قدیمی ما مناسبت‌های زیادی هستند که می‌توانید از آنها برای گرم کردن فضای خانواده و افزایش گفت‌وگوی خانوادگی استفاده کنید. روزهایی مثل سیزده بدر، شب یلدا یا چهارشنبه سوری و مراسم مذهبی مثل پختن نذری. دور‌ هم جمع شدن، حرف زدن، شنیدن حرف‌های یکدیگر و تلاش برای حل مشکلات یکدیگر آرامشی همراه دارد که این روزها در خانواده و جامعه آن را گم کرده‌ایم!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *