باورهای غلط درباره تاثیر مواد مخدر

دکتر بهزاد تریوه، روانشناس بالینی و مشاور خانواده: گاهی افراد بی‌اطلاع توصیه می‌کنند که مصرف مواد مخدر برای کاهش آلام روحی و اضطراب و افسردگی و سایر بیماری‌های روانی که نسبتا شایع و به شدت آزاردهنده هستند، مفید است که این باور غلطی است.

باورهای غلط درباره‌ی موادمخدر

۱- برای تسکین درد: این مواد واکنش انسان را نسبت به حس درد کاهش می‌دهند و روی عامل اصی ایجاد درد هیچگونه اثری ندارند. بسیاری از بیماری‌های بشر با درد همراه است، از جمله اضطراب، افسردگی، بیماری‌های استخوان و مفاصل، سرطان‌ها و بیماری‌های عفونی؛ اما مصرف کنندگان و توصیه کنندگان به مصرف مواد توجه ندارند که نسبت به اثر ضد درد این مواد تحمل ایجاد می شود. یعنی مثلا در پنجمین مصرف برای اینکه همان درد اولیه کاهش یابد باید مقدار بیشتری مصرف شود، که این مقدار گاهی تا ۳۰ برابر مقدار مصرف اولیه لازم می‌شود.

۲- عقیده غلط دیگری که وجود دارد، اثر این مواد بر روی بیماری‌هایی مثل قند یا دیابت است. به نظر می‌رسد چنین باورهای غلطی توسط قاچاقچیان دامن زده می‌شود تا درآمد مالی بیشتری کسب کنند.

مصرف کنندگان این ادعا را، که ما برای پیشگیری یا درمان این بیماری‌ها مواد مصرف می‌کنیم، مطرح می‌نمایند تا خود را گناهکار جلوه ندهند! در هیچ تحقیق علمی اثر پیشگیری کننده و درمانی برای این مواد ثابت نشده است.

۳- گاهی افراد بی‌اطلاع توصیه می‌کنند که مصرف مواد مخدر برای کاهش آلام روحی و اضطراب و افسردگی و سایر بیماری‌های روانی که نسبتا شایع و به شدت آزاردهنده هستند، مفید است. اضطراب معمولا با تنگی نفس، احساس خفگی، تپش و احساس ناراحتی در قلب، سنگینی سر، احساس درد و ناراحتی در شکم و درد در سایر قسمت‌های بدن همراه است.

تفکر غلط اثر تسکینی مواد مخدر بر بیماری‌های روانی و اضطراب از آنجا ناشی شده که این مواد دارای اثر تسکین بخش و آرام بخش هستند، هر ماده آرام بخشی علائم ظاهری اضطراب را کاهش می‌دهد، اکثر بیماری‌های روحی همراه اضطراب هستند. افسردگی که بیماری قرن است در بسیاری از موارد همراه با اضطراب است. بنابراین در اوایل مصرف، شخص که به هر علت دچار اضطراب و ناآرامی روحی است ممکن است با مصرف مواد احساس آرامش کند.

اما این پدیده ثابت شده که در افراد مضطرب و ناآرام پس از اولین مصرف، خطر اعتیاد بسیار بالا است و مواد اعتیادآور قطعا پس از مدتی، خود افسردگی زا و به طبع آن اضطراب آور خواهند بود. یعنی در نهایت نه تنها با مصرف مواد مخدر افسردگی، اضطراب و آلام روحی انسان کاهش نمی یابد، بکله تشدید هم می شود زیرا تغییر خلق و ایجاد حالت شادی کاذب توسط موادمخدر فقط در اوایل مصرف ایجاد می شود. نوجوانان و جوانان در مقطعی از زندگی خود هستند که بحران و ناآرامی روحی و اضطراب فراوانی دارند و به همین دلیل است که با اولین آشنایی‌ها خطر اعتیاد در آن‌ها زیاد است.

نوجوان روابط اجتماعی و خانوادگی آرام و حمایت کننده‌ای لازم دارد تا آلام روحی او کاهش یافته به سمت اعتیاد نرود.

۴- توصیه دیگری که برای مصرف مواد مخدر در مورد مشکلات روابط جنسی مردان به خصوص مردان جوان است.

مشکلات جنسی در آنان معمولا ریشه در هیجانات و اضطرابات شخص دارد اگر این مواد در موارد نادری از مشکلات فوق بکاهد، در طولانی مدت باعث ایجاد افسردگی و کاهش میل جنسی می‌شود.

۵- موادمخدر یعنی مشتقات مرفین؛ حرکات پیش برنده روده‌ها را کند می‌کند و ترشحات آن را کاهش می‌دهد. دردهای دستگاه گوارش می‌تواند ناشی از افزایش حرکات دودی روده‌ها باشد. در اسهال این حرکت سریع و گاهی دردناک می شود. در بسیاری از هیجانات و اضطراب‌ها حرکات لوله گوارش مختلف شده، افزایش یا کاهش می‌یابد.

مثلا در روده‌های تحریک پذیر عصبی دل درد، دل پیچه یا اسهال و یبوست متناوب وجود دارد. اگر مبتلایان به این بیماری‌ها با مواد مخدر آشنا شوند خطر اعتیاد جدی است. مثلا در مورد اسهال که همراه با افزایش حرکات روده‌ای است، اگر مشتقات تریاک در دسترس شخص بیمار قرار بگیرد با توجه به کندکردن حرکات پیش برنده روده و بهبود ظاهری اسهال خطر اعتیاد بعدی را دارد.

۶- متاسفانه بعضی از کسانی که پس از رانندگی ممتد دچار خستگی می‌شوند پس از چند بار مصرف و احساس رفع خستگی و سرخوشی کاذب، در دام اعتیاد گرفتار می‌شوند.

۷- این مواد حالت خمودگی، ابر گرفتگی شعور و با آگاهی ایجاد می‌کنند یعنی می‌توانند بیداری بیش از حد بشر را کاهش دهند. زندگی پیچیده امروز، نیاز به کار فکری زیاد و گاهی خسته کننده دارد درواقع آدم‌های پرکار و آن هایی که در زندگی روزمره با مسائل پیچیده برخورد می‌کنند مجبورند با تمام قوای فکری و ذهنی خود وارد میدان شوند. یعنی بشر امروز برای تطابق با شرایط روزمره، بیش از حد بیدار شاید دائم در حال جنگ فکری است، در حد اعلای این پدیده بعضی آدم‌ها همانند خروس جنگی دائم هوشیارتر از مردم دیگر هستند. مواد مخدر و الکل این حالت بیداری بیش از حد را کاهش می‌دهد.

بنابراین آن‌هایی که کار فکری شدید، یکنواخت و خسته کننده انجام می‌دهند با اولین آشنایی‌ها در معرض ابتلا به اعتیاد هستند. مواد مخدر و الکل ابتدا آن‌ها را آرام می‌کند اما پس از مدتی قدرت مبارزه، کار و ثمربخشی را از آن‌ها می گیرد.

۸- قسمت اعظم دردهای بشر روان‌زاد است، انواع کمرددرها، پشت درد، سردرد، دل دردهای مزمن، دردهای عضلانی و استخوانی، می‌تواند جنبه روانی داشته باشد.

کسانی که با مراجعه به پزشکان مختلف و استفاده از روش‌های مرسوم فرهنگی، تسکین برای درد خود نمی‌یابند، در مقابل مواد مخدر بسیار آسیب پذیر هستند.

این مواد اصل درد و عامل ایجاد کننده درد را از بین نمی‌برند فقط شخص را نسبت به درد بی‌تفاوت می‌کنند. مثلا اگر کسی را شکستگی داشته باشد، درد ایجاد شده سبب کم حرکتی یا بی‌حرکتی عضو شکسته شده می‌شود و فرصتی برای محل شکسته ایجاد می‌شود تا استخوان سازی صورت گرفته و محل شکستگی ترمیم یابد اما مواد مخدر واکنش انسان را به درد که همان بی‌حرکتی و کم حرکتی است از بین برده و عضو حرکت کرده می‌تواند جوش خوردن شکستگی را به تاخیر بیندازد.

۹- در مسیر اعتیاد بتا اندوروفین‌ها که مواد شبه مخدر درونزا هستند کاهش می‌یابد، زیرا با ورود مواد مخدر خارجی به بدن سلول‌های مغز شخص معتاد تنبل شده و این مواد درونزا را ترشح نمی‌کنند و مرفین خارجی جای شبه مرفین‌های مفید و تولید شده در بدن شخص را می‌گیرد.

بنابراین پس از ترک اعتیاد و در حین آن که مواد مخدر خارجی به بدن نمی‌رسد و مغز، دیگر مواد شبه مرفین درونزا ترشح نمی‌کند، درد و حالت روحی ناخوش و اضطراب و بی‌قراری در شخص زیاد می‌گردد که البته پس از مدتی که از ترک بگذرد مجددا مغز مواد لازم را ترشح خواهدکرد.

۱۰- با کاهش آندروفین‌ها [مواد شبه مرفین درونزا] در مغز شخص معتاد و بدن او، خاصیت دشمن کشی مونوسیت‌ها که از سلول‌های دفاعی بدن هستند کاهش می‌یابد. بنابراین شخص معتاد نسبت به افراد سالم به عفونت‌ها حساس‌تر است و زودتر مبتلا می‌شود.

مواد مخدر آن دسته از سلول‌های دفاعی بدن را که مسئول از بین بردن مهاجمان به بدن هستند، کاهش می‌دهند و با کاهش فعالیت آن‌ها می‌توانند سبب رشد سلول‌های سرطانی شوند.

اعتیاد و اثر مواد مخدر بر دستگاه عصبی مرکزی

موادی که دستگاه عصبی مرکزی را تغییر می‌دهند مواد روان‌گردان هستند (الکل؛ نیکوتین؛ کوکایین) و موادی امثال اینها که اعتیاد به آن‌ها مشکل بزرگ بعضی از جوامع امروزی است. همچنین کافئین که در قهوه و نوشابه‌ها یافت می‌شود از جمله مواد روان گردان هستند. تمام این مواد می‌توانند باعث وابستگی روانی مصرف کننده شوند و مهم‌تر از آن این است که باعث وابستگی جسمی نیز می‌شود.

اعتیاد پاسخی فیزیولوژیک است که مصرفی پی در پی مواد مخدر موجب آن می‌شود و عملکرد طبیعی نورون‌ها و سیناپس‌ها را تغییر می‌دهد. هنگامی که عملکرد نورون یا سیناپسی توسط مواد مخدر تغییر کرد از آن پس آن نورون یا سیناپس به طور طبیعی به کار خود ادامه نمی‌دهد مگر با بودن مواد مخدر.

شخص با مصرف پی در پی مواد مخدر به آن معتاد می‌شود و بدن او نسبت به آن ماده مخدر عادت می‌کند. شخص معتاد باید با گذشت زمان مقدار ماده مخدر مصرفی‌اش را افزایش داده تا نیاز بدنش تامین شود. نیکوتین ماده‌ای اعتیادآور است که در برگ‌های گیاه تنباکو یافت می‌شود.

این ماده بسیار سمی است و حدود ۶۰ میلی گرم از آن برای انسان مرگ آور است. نیکوتین سریعا وارد جریان خون شده و در بدن به گردش در‌می‌آید. عملکرد نیکوتین در مغز شبیه به عملکرد انتقال دهنده عصبی استیل کولین است.

نیکوتین به دلیل شباهت ساختاری با استیل کولین به محل‌های مخصوصی در سلول عصبی که به طور طبیعی محل‌های گیرنده‌های استیل کولین هستند متصل می‌شوند. این جایگاه ها از مراکز کنترل مغز هستند که بسیاری از فعالیت‌های مغزی را کنترل می‌کنند. اتصال نیکوتین به سلول‌های عصبی موجب تغییرات بسیاری می‌شود.

پس از مدتی بدن فرد سیگاری تنها در حضور نیکوتین به جای استیل کولین به طور طبیعی کار می‌کند و در حضور حذف نیکوتین حالت طبیعی بدن مختل می‌شود.

هنگام به دست آمدن این حالت تنها راه برگشت بدن به حالت طبیعی کشیدن سیگار است. در اینجا است که می‌گوییم فرد سیگاری معتاد به کشیدن سیگار است. داروهای روان گردان نوعی مواد مخدرند که در تسکین درد و القای خواب نقش بسزایی دارند.

بسیاری از این مواد از گیاهان تیره خشخاش به دست می‌آیند. مواد مخدری که از تریاک استخراج می‌شوند شامل: مورفین، هرویین و کدیین هستند. پزشکان برای تسکین درد بیماران گاه کدیین تجویز می‌کنند.

مورفین نیز یکی از موثرترین تسکین دهنده‌های درد است که امروزه در پزشکی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

گیرنده‌های درد محرک‌هایی را که باعث درد می‌شوند، شناسایی می‌کنند. درد در بدن نقش اهمیت‌زایی دارد، درد به ما می‌گوید که یکی از بافت‌های بدن ما زخمی و یا آسیب دیده شده است.

وقتی عضوی آسیب دیده می‌‌شود از انتهای اعصاب آسیب دیده آن پیام‌هایی انتقال داده می‌شود که باعث احساس درد می‌شود.

پیام‌های عصبی حامل درد را به نخاع و سپس به مغز انتقال می‌دهند. پس از رسیدن پیام عصبی درد به طناب عصبی، پیام درد به وسیله گروهی از انتقال دهنده‌های عصبی به نان انکفالین‌ها سرکوب می‌شوند.

زمانی که انکفالین‌ها به نورون‌های نخاع می‌پیوندند از انتقال پیام به مغز جلوگیری می‌کنند. مواد مخدر عملکردی مشابه به انکفالین‌ها دارند و به گیرنده‌های پروتئینی درد در طناب عصبی می‌پیوندند و از انتقال پیام درد به مغز و احساس درد جلوگیری می‌کنند.

ماهنامه پیام یاقوت

نظرات

اولین دیدگاه این مطلب را ثبت کنید

آگاه‌سازی از
680

wpDiscuz